Research
Op-ed
Obama's geheim
Het geheim is simpel. Obama steekt de hand eerst in eigen boezem, toont nederigheid, relativeert de grootsheid van Amerika, en vraagt dan pas iets terug. En dan in de meest beheerste bewoordingen, want nooit zal de gastheer of zijn gehoor ronduit beschuldigd worden of in gebreke worden gesteld. Als hij wil scoren, laat hij dat aan de aangesprokene over. Hij wil de meester van de assist zijn. De bal wordt hoffelijk bij de ander gelegd, geeft u dat trapje zelf svp - ook in eigen doel.
Hoe dicht ligt ondanks dat alles zijn politiek bij die van George Bush jr. Ik hoor Obama in bijna elke toespraak 'make no mistake' zeggen en 'I'm not naive'. Het eerste zinnetje is bedoeld om de oude aanhangers van George Bush jr. de mond te snoeren. Het was immers, meteen na 9/11, in zijn 'Bring-em on'-speech, ook Bush' standaarddisclaimer. Door er nog dat scheutje niet-naïef aan toe te voegen, is Obama helemaal ingedekt tegen oude haviken die zeggen dat hij in een sprookjeswereld leeft. De oorlog tegen Al-Qaida heeft nog immer de hoogste prioriteit.
Hillary Clinton bood een paar weken geleden namens Obama de reset-knop aan haar Russische collega Sergei Lavrov aan. Slim gebaar, de betrekkingen moesten weer nieuw leven ingeblazen worden. En wat gaf het dat zij per ongeluk het woord 'peregruzka' gebruikte, wat in het Russisch 'overbelasting' betekent? Het zou Obama zelf waarschijnlijk niet zijn overkomen, of hij zou er meteen een elegante wending aan gegeven hebben - sorry Sergei, escape, ik haalde oorzaak en gevolg even door elkaar.
Neem de inauguratiespeech van Barack Obama. 'I stand here today humbled by the task before us, grateful for the trust you have bestowed, mindful of the sacrifices borne by our ancestors.' Als het begin van een gebed, onderdanig en dankbaar. Dat was ook de belijdenis, letterlijk zelfs, van George Bush, die in 2000 beloofde dat hij een 'nederige buitenlandse politiek' zou gaan voeren.
Amerika zal de wereld weer leiden. Maar eerst de schuldbekentenis: 'Greatness is never a given. It must be earned.' Amerika zal zijn leven beteren.
Amerika zal zijn macht gebruiken bij die missie. Maar eerst: we hebben onze macht niet goed gebruikt: '(...) our power grows through its prudent use; our security emanates from the justness of our cause, the force of our example, the tempering qualities of humility and restraint.'
Amerika houdt niet van corruptie en machtsmisbruik. Maar ook: wij hebben collectief gefaald en lijden aan graaizucht en onverantwoordelijkheid, waardoor we middenin een crisis zitten. Tegen degenen die corrupt en slecht en aan macht verslaafd zijn, zeggen we: we reiken je de hand, als je je vuist opent.
Amerika blijft het machtigste en rijkste land op aarde. We zullen de arme landen bloeiende boerderijen geven en schoon drinkwater. Maar zelfs die belofte schonk Obama in zwachtels van schuld en boete: we waren tot nu toe onverschillig voor het lijden buiten onze grenzen.
Toen reisde hij naar Straatsburg om het jubileum van de NAVO te vieren. Daar werd de krachtigste vorm van vragen gehanteerd die de diplomatie kent: door het gehoor fijntjes uit te leggen welke offers je zelf hebt gebracht, toe te geven dat het misschien niet genoeg was, om vervolgens een stilte te laten vallen op het moment dat de bijdrage van de ander wordt verwacht.
'Amerika is arrogant en onheus geweest jegens Europa,' zei hij eerst, om pas daarna te gewagen van het verraderlijke anti-Amerikanisme waar Europa op zijn beurt aan had geleden. Maar nu zou dat anders kunnen worden: zij aan zij strijdend zou het kwaad in Afghanistan bestreden worden. Geen concrete vraag om soldaten, geen gebedel om geld, alleen de terloopse verwijzing naar het feit dat de strijders van Al-Qaida dichter bij Europa woonden dan bij de VS.
Door ging het, naar Praag. Daar zouden de kernwapens worden aangepakt, Amerika wil Global Zero. En eerst weer de schuldbekentenis: Amerika draagt de morele verantwoordelijkheid voor het zetten van de eerste stap, want wij zijn het die tot nu toe als enige dit verschrikkelijke wapen hebben gebruikt.
Guantánamo, Afghanistan, Irak, het ongelukkige etiket van de 'War on Terror', het afwijzen van Kyoto, het betitelen van landen - zelfs bondgenoten - als 'moslimstaten', geen sorry werd overgeslagen in het eindeloze plea guilty van de Amerikaanse president.
Gratuite woorden? Nee, verfijnde diplomatie, maar zonder dezelfde verlegenheid aan de andere zijde van de oceaan een riskante belegging in veiligheid. It takes two to be civilized.
