Het dodenlijstje wordt aangeleverd door vierhonderd specialisten die dag in dag uit doelen selecteren.
Op 8 oktober 2011 besloot deze column met: 'De vraag is wel gerechtvaardigd: hoe zit het met die andere 1879 raids waarvoor Obama het groene licht gaf?' Het antwoord is nu 'onthuld'. Volgens The New York Times zit Obama wekelijks in de Situation Room van het Witte Huis over een kill list gebogen en vinkt de kandidaat-slachtoffers van volgende drone-aanvallen af. Antiterreurtsaar John Brennan zit naast hem en fluistert soms 'deze wel' of 'misschien die maar niet doen'.
Niemand weet precies welke criteria de goddelijke opperrechter Obama daarbij hanteert. Het tk-lijstje (targeted killings, spreek uit tiekee) wordt aangeleverd door vierhonderd specialisten die op de afdeling Counter-terrorism van de CIA dag in dag uit doelen selecteren, een tak van sport die tien jaar geleden nog niet bestond.
In 1976 verbood de Amerikaanse regering (zichzelf) de doelbewuste moord in vredestijd. Maar direct na nine eleven ging het Congres akkoord met een uitzondering voor alles en iedereen die iets met de aanslagen te maken had. Vorig jaar verklaarde John Brennan al dat er héél zorgvuldig wordt ge-tk'd: er wordt alleen tot een tk besloten als er zekerheid bestaat over het doelwit, als de kans op burgerslachtoffers klein is en als er sprake is van acute dreiging. Sinds vorige week moeten we dat met een korreltje zout nemen. De spelregels zijn soepel: vrouwen en kinderen die in burgerkleding in de buurt van een terrorist staan, kunnen zelf ook tot deze beroepsgroep worden gerekend. Had je daar maar niet moeten zijn. Verdachte personen in Jemen, Pakistan of Somalië, landen waar de VS niet mee in oorlog is? Jammer, maar helaas, de oorlog tegen het terrorisme is nu eenmaal wereldwijd en houdt niet op bij een landsgrens.
Dat het artikel in The New York Times zoveel ophef over Obama's rol heeft veroorzaakt, is eigenlijk raar. Ik zou het zelfs voor de president willen opnemen. Ik geloof natuurlijk niet dat hij tot een beter oordeel in staat is dan enig ander, maar hij neemt de persoonlijke verantwoordelijkheid voor de omstreden aanvallen met drones. Willen we dan dat een of andere Karremans van de CIA dergelijke beslissingen neemt? Of nog minder gewenst: dat de robot voortaan zelf beslist?
Geen misverstand, de inzet van het instrument targeted killings zelf in de terreurbestrijding lijkt me wél veel ophef waard. Maar dat vond Philip Alston, speciaal rapporteur van de VN, twee jaar geleden al. Zijn harde conclusie was toen: als ieder land in de wereld zich zoals de Amerikanen zou opstellen, 'to kill people anywhere, anytime', zou het resultaat chaos zijn. Vooral aan de redenering van Bush - en Obama - dat je dubieuze figuren preventief om zeep mag helpen, had de VN-rapporteur geen boodschap. Die opvatting noemde Alston 'deeply contested and lacks support under international law'.
Dat Obama eigenlijk zelf de vinger aan de trekker heeft (en daarmee letterlijk zijn rol als opperbevelhebber van de Amerikaanse strijdkrachten waarmaakt), wil nog niet zeggen dat de VS die verantwoordelijkheid niet graag bij een ander over de schutting gooien. Pakistaanse terroristenleiders worden als het even kan 'op verzoek van' Pakistan naar de andere wereld geholpen. Jemen was niet in oorlog met de VS, dus het doden van Jemenitische terroristen was ook lastig. Uit WikiLeaks cable 10SANAA4 van 4 januari 2010 blijkt hoe dat probleem werd opgelost. De cable doet verslag van een bezoek van generaal Petraeus aan de Jemenitische president Saleh. De Amerikanen jagen op Al-Qaida-terroristen met kruisraketten, iets dat niet aan de grote klok mag worden gehangen maar nogal veel burgerslachtoffers eist, dus onrust geeft.
De dictator vraagt aan Petraeus om slimme vliegtuigbommen te gebruiken bij de jacht op terroristen. De deal: 'Dan zullen wij blijven zeggen dat de bommen van ons, niet van jullie zijn,' aldus Saleh.
Ook Nederland heeft nog een leuke bijrol in de cable. De (inmiddels weggerangeerde) president Saleh vraagt in één moeite door of Petraeus ons land wil overhalen om twee patrouilleboten voor zijn lange smokkelkust te laten varen. Whisky mogen ze doorlaten, zei Saleh, als het maar geen drugs of wapens zijn.
