Osirak-2

Wat gebeurde er op 6 september in het uiterste noorden van Syrië? Niemand weet het zeker, want het gaat om een van die befaamde geheime operaties van Israëlische strijdkrachten. Maar er sijpelt steeds meer informatie naar buiten en stukje bij beetje vormt zich het beeld van een tweede Osirak.

Op 7 juni 1981 vloog de Israëlische luchtmacht naar de atoomreactor van Saddam Hoessein en verwoestte het complex waar het plutonium voor de eerste Iraakse atoombom werd aangemaakt. Het was een staaltje preventieve daadkracht zonder weerga, omstreden omdat het internationale recht een land verbiedt om voor zijn beurt tot geweld over te gaan - maar nooit bestreden omdat iedereen begrip had voor operatie-Babylon.

Acht Israëlische straaljagers hebben nu een 'gat in de woestijn' gemaakt van de militaire basis Dayr az-Zawr, nadat als Syrische soldaten verklede commando's van de Sayeret Matkal deze zomer monsters zouden hebben genomen van 'Noord-Koreaans nucleair materiaal'. Het bewijs van een geheim Noord-Koreaans/Syrisch spel? Volgens de Sunday Times heeft een Israëlisch laboratorium dat vermoeden bevestigd. Vervolgens zou de nieuwe Israëlische minister van Defensie Ehud Barak - ooit commandant van de elite-eenheid - het groene licht hebben gegeven voor de luchtactie die Israël na de slecht verlopen oorlog tegen Hezbollah in 2006 weer back in business brengt.

De Amerikaanse regering zou na enig aarzelen toestemming hebben gegeven voor de actie, want zo liggen de verhoudingen in het kruitvat Midden-Oosten. Een officiële reactie is uit Washington niet vernomen, op een voorzichtige opmerking van onderminister Andrew Semmel na, dat Syrië 'misschien contact had met "geheime leveranciers" van nucleaire uitrusting' en inderdaad Noord-Koreaanse technici op bezoek had.

Intrigerend is ook het stuk dat John Bolton, de geharnaste oud-ambassadeur bij de Verenigde Naties, op 31 augustus in de Wall Street Journal schreef. Een week voor de Israëlische inval waarschuwde hij dat 'zowel Iran als Syrië samenwerkt met Noord-Korea op het vlak van ballistische raketten, en het vooruitzicht van nucleaire samenwerking niet onwaarschijnlijk is'. Wist de oude neocon meer? De Israëlische regering was woedend op oud-Likoed-premier Netanjahoe, vriend van Bolton, die afgelopen week de stilte verbrak en premier Olmert gelukwenste met Osirak-2 en toegaf 'deelgenoot' van de operatie te zijn geweest. Maar welke operatie zat er achter de operatie?

Hier beginnen de speculaties. Volgens de Sunday Times was Meir Dagan, hoofd van de Israëlische Mossad, ervan overtuigd dat het om Syrische SCUD-C-raketten gaat die met Noord-Koreaanse atoomkoppen worden uitgerust. Bolton ging in een reactie nog verder. 'Het was niet alleen een boodschap aan Syrië,' vond hij, 'maar ook aan Iran.' Hij kon twee dingen bedoelen: Iran steunt Syrië en Hezbollah in Libanon met wapenleveranties en weet nu dat Israël hard ingrijpt, en het verkende boven Syrië vast de weg voor een eventuele aanval van zijn luchtmacht op Iraanse atoominstallaties. En zo was de As van het Kwaad weer compleet, want dit suggereerde een combine van Noord-Korea, Syrië en Iran.

Zowel Noord-Korea als Iran is in kwesties verwikkeld die in een delicate fase zijn beland. Noord-Korea en de Verenigde Staten hebben na eindeloos getouwtrek nu een oplossing in zicht gekregen voor hun nucleaire ruzie. Noord-Korea heeft beloofd voor het eind van dit jaar zijn atoomprogramma te stoppen, zeer binnenkort zal het overleg worden hervat over het hoe en wat. Amerikaanse neoconservatieven wantrouwen deze 'vooruitgang' en vrezen dat Noord-Korea met zoete woorden verhult dat het zijn kernbom aan Syrië of Al Qaida kan doorverkopen. En zij zien met lede ogen toe hoe Iran zich dreigt te bevrijden van het al even omstreden atoomdossier. De Verenigde Naties vergaderen vruchteloos over het opleggen van een (derde) rondje sancties tegen Teheran, en intussen zien de neocons handenwringend hoe 'verrader' El Baradei vergoelijkende taal spreekt over het Iraanse atoomproject. Twee schurkenstaten dreigen weg te komen en dat zint ze niet. Komt een revival van de As het Kwaad hen dan niet erg goed uit? Ik durf het nog niet te zeggen, maar als de samenzweringstheorie klopt en het gaat om een neoconservatieve poging de oplossing van de Noord-Koreaanse en Iraanse problemen te verijdelen, dan kan het niet langer stil blijven. Zo'n poging is immers alleen geloofwaardig (of zelfs legitiem) als je kunt bewijzen dat Osirak-2 werkelijk nodig was.