Out of Africa

Ik geef toe, ik ook niet. Het zijn geen namen van tropische diersoorten maar vier van de 22 vredesmissies die op dit moment ergens ter wereld door de VN worden uitgevoerd. U komt ze tegen op het maandelijkse overzicht van het Department of Peacekeeping Operations van de VN. Peacekeeping lijkt een beetje uit, de onschuld uit het begin van de jaren negentig is verloren, we gaan eerder crisisbeheersen en vrede maken in plaats van bewaren.

In totaal zijn zo'n 160.000 vredessoldaten over de wereld uitgezwermd. Meer dan de helft daarvan rechtstreeks in dienst van de VN, de rest door andere organisaties zoals de Navo.

Je zou kunnen zeggen dat niet alleen de overheid veiligheid levert, maar dat het particulier initiatief -of om het eigentijds te zeggen een publiek-private samenwerking- er ook voor zorgt. Daar spreekt een half vertrouwen in die 'overheid' uit, de VN dus. Maar het zegt ook weer niet alles, want neem nu ISAF. Dat is een grote operatie die door de VN is goedgekeurd en uitbesteed aan een van de weinige organisaties die zo'n klus überhaupt aankan, de Navo. Het is dus ook een kwestie van capaciteit.

Wie weinig fiducie heeft in de VN en de rol van regionale organisaties steeds belangrijker vindt, heeft de cijfers overigens niet mee. Tussen 1999 en 2006 steeg het aantal personen dat wereldwijd aan VN-operaties meedeed van 13 tot 61.000, een vervijfvoudiging. In dezelfde periode daalde het aantal deelnemers aan niet-VN-operaties van 108.000 naar 46.000, meer dan een halvering. Sinds 2006 is het VN-contingent zelfs doorgestegen tot bijna 100.000, maar het succes moet gerelativeerd worden. Het betekent natuurlijk niet alleen dat er blijkbaar de nodige 'onvrede' is op de wereld, maar het kost de VN ook steeds meer moeite om de nodige troepen te vinden. Missies in Afrika komen daarom nauwelijks, of veel te laat, van de grond.

Hoe doet Nederland het? Nederland heeft op dit moment 2035 man/vrouw over de wereld uitgezonden, volgens de lijstjes van het DKPO nog geen tiende daarvan in VN-verband. Erg goed scoort Nederland volgens die maatstaf dan ook niet, in 2007 stond ons land op de 57ste plaats van VN-contribuanten. Het beeld is gunstiger (denk aan Uruzgan) als je ook naar Navo-missies kijkt, maar voor een land dat de VN hoog in het vaandel voert is het verrassend. Landen waar wij vaak de neus voor ophalen omdat ze in Afghanistan laten afweten, zoals Belgie of Duitsland, staan op de VN-lijst ruim boven ons. Ook Mongolië, Benin en Bangla Desh verslaan ons ruim.

Bijna de helft van alle vredessoldaten die de wereld ophoest zijn bestemd voor Afrika, zo'n 70.000. Wie denkt dat Europa, dat zich in dit werelddeel een speciale verantwoordelijkheid toedicht, daar het lijstje aanvoert vergist zich. Uit cijfers over 2007 blijkt dat Europa slechts 6% van de vredessoldaten aan Afrika levert. Van de VN-operaties in 'ons' werelddeel was zelfs minder dan 3% Europees! Afrika en Zuid-aziatische landen (Pakistan, Bangla Desh, Sri Lanka) leveren het leeuwendeel (80%). Het Midden-Oosten is blijkbaar belangrijker voor de VS en Europa (samen 85%).

Arm Afrika heeft eigenlijk amper belangstelling van de organisaties die militair het meest in hun mars hebben. Je zou bijna kunnen stellen dat Afrika het van de VN moet hebben en de VN van Afrika: vijf-zesde van alle vredessoldaten die Afrika nodig heeft draagt een VN-uniform, omgekeerd dient tweederde van de VN-soldaten in Afrika.

En o ja, hier zijn de goede antwoorden: Minurcat is de naam van de vredesmissie in Tsjaad en de Centraal Afrikaanse Republiek. Uniosil speelt zich af in Sierra Leone, Minustha houdt orde in Haïti en Unoci is de naam van de waarnemersmissie in Ivoorkust.

Bronnen o.a.

• Global Policy Forum. UN Department of Peacekeeping Operations: Size of Individual Peacekeeping Operations (monthly)
• Center on International Cooperation: Annual Review of Global Peace Operations (yearly), New York University with the support of the Peacekeeping Best Practices Section of the UN Department of Peacekeeping Operations