Over de top

Misschien gebeurden de allerbelangrijkste dingen juist wel niet op al die toppen. Tussen alle rituelen door troffen Barack Obama en Dimitri Medvedev elkaar alvast op woensdag in Londen.

Bijna terloops spraken ze af dat ze het kernwapenoverleg tussen de VS en Rusland direct weer zullen hervatten. Dat was onder Bush verwaarloosd. En afgelopen zondag, tussen NAVO-top en de officiële meeting tussen Amerikanen en de Europese Unie, lanceerde Obama zijn Grote Kernwapenagenda. Die had hij pesterig als cliff hanger op donderdag aangekondigd, het zou dus geen NAVO-nummer worden.

Je kunt je bijna niet aan de indruk onttrekken dat het grote werk voor de pauzes wordt bewaard. Tijd om te onttoppen en nuchter de balans op te maken.

De Afghanistan-top lijkt al weer ver weg. Er leek wel meer aandacht voor het feit dat Den Haag er in was geslaagd het evenement in drie weken te organiseren - inderdaad niet gering - dan voor het resultaat. Op de dag dat Hillary Clinton de rustige Dutch approach prees - ook niet gering - en een civilian surge in Afghanistan beloofde, beleefde Uruzgan een van de dodelijkste dagen uit het conflict. Afghaanse veiligheidstroepen doodden dertig talibanmilitanten en er raakten zeventien gewond. In de rest van Afghanistan liep de dodenteller in minder dan een week op naar honderd.

In een interview met de Financial Times had NAVO-secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer de dag voor de Haagse top gezegd dat hij op toezeggingen van twee miljard dollar per jaar van de deelnemers rekende. Weinig meer van vernomen. Dat is bijna nog droeviger dan het resultaat van eerdere conferenties. Daar werden tenminste nog toezeggingen gedaan, al werden ze vervolgens nauwelijks nagekomen. Volgens het CIA World Factbook heeft de wereld op voorgaande donorconferenties voor zevenenvijftig miljard dollar aan toezeggingen gedaan, maar is in werkelijkheid tussen 2004 en 2009 met maar negen miljard over de brug gekomen. Misschien is het wel zo eerlijk om voortaan dan ook maar niets meer toe te zeggen en het bij mooie woorden te laten.

Ook soldaten werden deze week nauwelijks toegezegd. Wel door de VS, die al hadden gezegd zijn bijdrage met 21.000 man te zullen opvoeren. 'We zullen jullie Europeanen er deze week niet eens meer concreet om vragen,' hadden de Amerikanen al bij voorbaat laten weten, na twee jaar bittere maar vruchteloze verzoeken. Jawel, in Straatsburg had Obama de bondgenoten nog hartelijk bedankt voor vijfduizend Europese aanmeldingen. Maar dat gaat voornamelijk om tijdelijk personeel, dat na de Afghaanse verkiezingen in augustus weer zal verdwijnen. Uitgerekend één dag na Den Haag zeiden bevelhebber Petraeus en admiraal Olson van de US Special Forces tegen de Amerikaanse Senaat dat de toestand 'zo benauwd' was geworden dat Obama binnenkort nog eens tienduizend militairen naar Afghanistan moet overvliegen. Dat was dus toen de Haagse lopers tevreden werden opgerold.

Geloof dus niet dat de oorlog in Afghanistan een aflopende zaak is, het zal er in het Pakistaanse grensgebied en het zuiden nog heet aan toe gaan. Een week eerder had de tweede man van de NAVO in dat benauwde zuiden, generaal Nicholson, er al op gewezen dat het met al die nieuwe Amerikaanse troepen een different war zou worden. Iedereen doet zijn eigen ding, om het eigentijds te zeggen, van een uniforme counter insurgency kan niet worden gesproken. In de Washington Post zijn Kandahar, Helmand en Uruzgan, waar vooral Canadese, Britse en Nederlandse troepen zijn gelegerd, al Canadahar, Helmandshire en Uruzdam genoemd. En de letters ISAF betekenen voor Amerikanen vaak I Saw Americans Fighting. Als de wijze waarop de NAVO in Straatsburg een nieuwe secretaris-generaal koos exemplarisch is voor de manier waarop er in het veld wordt opgetreden, zal Obama snel concluderen dat hij er inderdaad de oorlog niet mee zal winnen.

Ik denk dat Obama zich, na bijna honderd dagen presidentschap, achter zijn oren zal krabben. Hoe lang werkt zijn charismatisch optimisme? Europeanen die niet 'leveren' in Afghanistan - zíjn oorlog. Een EU-voorzitter die het economisch herstelplan - zíjn aanpak - als een road to hell betitelde. Een Franse president die hem na de champagne van Straatsburg gemeen op de vingers tikte toen hij het waagde om voor een Turks lidmaatschap van de EU te lobbyen - zíjn pleidooi. Een kernwapenagenda die ambitieus is, maar het ideaal van Global Zero ver voor zich uitschoof: maybe not in 'hís lifetime', zoals Obama zelf toegaf. Noord-Korea dat hem tartte met het afschieten van een raket: een klapje in zíjn gezicht. De grenzen van Obamagics tekenen zich af.