Een opstand op de Westoever zou desastreus zijn voor de prille Palestijnse staatsvorming.
De Arabische onrust lijkt nu ook over te slaan naar de Palestijnse gebieden. President Abbas wil opeens in september verkiezingen houden, en de regering van premier Fayyad wordt drastisch hervormd. Toponderhandelaar Saeb Erekat is opgestapt na de onthullingen in de 'Palestine Papers' dat hij in 2008 vergaande concessies aan Israël zou hebben gedaan inzake Jeruzalem. Sommigen hopen op een Palestijnse opstand die zowel een eind maakt aan de Israëlische bezetting als aan het Palestijnse regime dat met de bezetter heult.
Zo'n opstand zou echter grote dwaasheid zijn. Want anders dan hun armlastige Egyptische broeders vergaat het de Palestijnen op de Westoever helemaal niet zo slecht. De regering-Fayyad heeft daar met hulp van de VS rivaliserende milities omgesmeed tot een centraal geleide veiligheidsmacht, die de hoeksteen vormt van een ordentelijk Palestijns bestuur. De EU levert ook een bijdrage. Het onderlinge Palestijnse geweld is sterk teruggedrongen, en staat in geen vergelijk tot de moorddadige aanslagen in de omringende islamitische landen. Hamas en andere Palestijnse verzetsgroepen als de Al-Aqsa martelaarsbrigades, alle verklaarde tegenstanders van een Palestijnse staat naast Israël, zijn grotendeels uitgeschakeld.
Israël heeft intussen vele tientallen wegversperringen verwijderd. Met financiële hulp van EU, Wereldbank en IMF zijn honderden bouwprojecten voor bedrijven, scholen, rechtbanken en ziekenhuizen opgezet. Tussen Ramallah en Nabloes verschijnt de compleet nieuwe stad Rawabi. De economische groei op de Westoever ligt veel hoger dan die in Nederland of West-Europa. Er is nog veel te doen, vooral op het gebied van justitie, mensenrechten en corruptiebestrijding, maar de Palestijnse staatsvorming ligt aardig op schema. Premier Fayyad wil de wereld nog dit jaar zijn politieke baby tonen, al dan niet als deel van een Palestijns-Israëlisch akkoord. Een volksopstand tegen het Palestijns Gezag, met steun van Hamas, zou dit perspectief snel om zeep helpen.
Het directe Palestijns-Israëlische 'vredesproces' is weliswaar vastgelopen, maar met de vrede tussen beide partijen is het nog niet zo slecht gesteld. Sinds de Gaza-oorlog twee jaar geleden zijn er over en weer nauwelijks slachtoffers gevallen. EU-coördinator voor buitenlandse zaken Catherine Ashton denkt zelfs dat een vredesregeling in september 2011 nog steeds haalbaar is. Dat is wat optimistisch, maar de Palestine Papers laten zien dat de onderhandelingen na de top van Annapolis (december 2007) inhoudelijk ver gevorderd waren, zowel politiek als ambtelijk.
Overigens is de veronderstelling dat Israël in die periode een min of meer officieel Palestijns vredesplan heeft verworpen nergens op gebaseerd. Alsof zulke historische momenten onopgemerkt zouden kunnen blijven voor de wereldpers. Wel maken de Papers duidelijk dat beide partijen de afgelopen jaren tot vergaande concessies bereid waren op hoofdzaken (grenzen, nederzettingen, status Jeruzalem, vluchtelingen). Dat biedt goede aanknopingspunten voor een toekomstig akkoord. Eigenlijk zijn de meeste kaarten al geschud. Wat ontbreekt is de wederzijdse wil tot een slotakkoord.
Daarbij is geen grote haast geboden. Vroeger zijn onderhandelingen mislukt omdat te snel naar een alomvattende regeling werd gezocht. Het is beter om, voortbouwend op de al bestaande overeenkomsten en de besprekingen na Annapolis, een interim-akkoord te sluiten over de beginselen van een definitieve regeling, zonder dat al overeenstemming wordt bereikt op alle details. Obstakels als de Gazastrook of de erkenning van Israël als Joodse staat kun je dan even omzeilen.
Intussen kan rustig verder worden getimmerd aan de Palestijnse staat. Fayyad laat zien dat dit zelfs onder de moeilijke omstandigheden van een officiële bezetting kan. Dat bewijst ook dat gewelddadige bewegingen als Hamas altijd schadelijker zijn geweest voor de Palestijnse staatsontwikkeling dan de Israëlische nederzettingen. Het soms misdadige optreden van Joodse kolonisten tegen Palestijnse omwonenden zet al evenmin de bijl aan de wortels van een Palestijnse staat.
Een opflakkering van het Palestijns-Israëlisch conflict, compleet met Israëlische militaire operaties, zou veel Arabische machthebbers goed uitkomen. Maar een opstand op de Westoever zou desastreus zijn voor de prille Palestijnse staatsvorming. De kans is groot dat Israël zich dan terugtrekt achter de 'Muur', net zoals dat in 2005 met de Gazastrook is gebeurd. Er is dan geen vredesregeling, en de Westelijke Jordaanoever zal onherroepelijk ten prooi vallen aan de fundamentalisten.