Research
Op-ed
Probleemwijken in de wereld
Iedere dag verhuizen er 180.000 mensen op aarde van platteland naar stad. Een dagelijkse volksverhuizing ter grootte van Groningen. De VN heeft berekend dat op het moment dat u dit leest wellicht het punt wordt gepasseerd dat er meer mensen in steden op aarde wonen dan daarbuiten. Dat zijn er drie miljard. Nog een historische mijlpaal die we op dit moment voorbijvliegen: van die drie miljard woont 1 miljard stadbewoners in slums. Een halve eeuw geleden was de wereld een landelijk gebied vergeleken bij nu, want stadsbewoners maakten toen maar een kwart van de wereldbevolking uit.
Dat tempo is niet bij te benen door overheden die deze mensen te eten moeten geven, kansen op werk, scholing, schoon water en gezondheidszorg. De een miljard die in krotten of hutten of dozen leven moeten het stellen zonder schoon water, sanitair en riolering. Wie geen kraan of wc heeft loopt grote kans ziek te worden, waaraan jaarlijks weer anderhalf mensen (in meerderheid kinderen) bezwijken. De massaalste trek naar de steden vindt bovendien in de ontwikkelingslanden plaats waar problemen en conflicten helemaal onbeheersbaar zijn. Dat wil niet zeggen dat keurige landen als Groot-Brittannië of Frankrijk het verschijnsel niet zouden kennen: wie het na de rellen in 2005 nog niet wist kan in het State of the World's Cities rapport lezen dat er ook 200.000 daklozen in de Parijse banlieus wonen. Als zij al als een sociale tijdbom worden beschouwd, hoe moeten dan de 1 miljard uit de megacities in de ontwikkelingslanden worden genoemd?
Want zij zijn een fenomeen apart. Tokio is, met zijn 35 miljoen inwoners, zelfs al een metacity, maar Japan is geen ontwikkelingsland. New York (19 miljoen) ligt ook niet in Afrika, kent wel ontzagwekkende problemen, maar die zinken weer in het niet bij de slums van Mexico City, Sao Paolo, Lagos, Delhi, Karachi, Dacca, Mumbay of Manilla waar ook meer dan 10 miljoen inwoners wonen. Alleen al in de krotten van Mumbay wonen meer mensen dan in heel Noorwegen, volgens het World Cities Report.
Hoe ziet de kaart er over tien jaar uit? Alleen al in Afrika zullen er 60 miljoenensteden zijn, op het Amerikaanse halfrond 65 en in Azië niet minder dan 250. China mag dan een booming supermacht zijn en een man op de maan kunnen zetten, het zal zich nog voor onvoorstelbare sociale problemen gesteld zien. Met 16 miljoenensteden zal het onbedreigd domineren op de vervuilingstop-20.
Men houdt zijn hart vast voor de consequenties die deze ontwikkeling zal hebben voor de veiligheid, basisvoorziening van elke samenleving.
Volgens State of the World 'Trends and Facts' blijkt uit statistieken over de jaren negentig van de vorige eeuw al hoe fout dat gaat. In landen met een snelle verstedelijking komt twee maal zo vaak onrust, geweld en misdaad voor als in de langzame landen. Gangs en criminele netwerken beheersen wijken, die no go areas voor leger, politie en overheidsdiensten zullen zijn. Veiligheidsdeskundigen vrezen dat er haarden van opstand en anarchie zullen ontstaan waarbij vergeleken de banlieurellen in Parijs nog kinderspel zullen zijn. In grote Braziliaanse steden vallen dagelijks al tientallen slachtoffers in geweld tussen bendes en aan het onduidelijke front tussen politie en onderwereld. Het minste wat je ervan kunt vaststellen is dat het publieke gezag er niet meer heerst en delen van de eindeloze barrios niet meer tot de staat gerekend kunnen worden. Het zijn self-helpsystemen geworden binnen samenlevingen, die helemaal niet passen in het denken van klassieke veiligheidsexperts. Die zijn gewend aan oorlogen van de ene staat tegen de andere, desnoods tegen statenloze groepen (Al Qaida), maar niet tegen oorlog van binnenuit. Waar geen rioolpijp meer kan worden aangelegd, houdt de staat ook op.
