Risico VN-missie Libanon lijkt relatief beperkt. Het gebied is heel klein en er zijn heel veel troepen

Er komt schot in de vorming van een vredesmacht in het zuiden van Libanon. Er komen voldoende troepen en volgens VN-baas Annan wordt het mandaat 'robuust'. De belangrijkste doorbraak is de commandostructuur die zicht biedt op wat militairen unity in command noemen: een simpele, enkelvoudige commandostructuur die de kans op miscommunicatie en trage besluitvorming vermindert. Voor militairen is dat een doorslaggevende factor voor succes. Het ontbreken daarvan leidt tot mislukte missies en overbodige slachtoffers.

Overste Karremans die tijdens het beleg van Srebrenica vruchteloos om luchtsteun verzocht, kan alsnog tevreden zijn. Hij had te maken met een complexe, door en door verpolitiekte commandostructuur. Elke burgerfunctionaris van de VN kon elk militair ingrijpen kon vetoën. Dat was een belangrijke oorzaak van het uitblijven van de door hem zo vurig gewenst luchtsteun die de val van de enclave tot gevolg had.

De nieuwe commandostructuur is vooral van belang bij vechtmissies. Voor de politiek-militaire leiding komt een strategisch commandocentrum in het VN-hoofdkwartier te New York, terwijl de commandant ter plekke meer armslag krijgt bij de toepassing van geweld.

Deze nieuwe, door Frankrijk afgedwongen commandostructuur zou wel eens een nieuwe fase voor VN-operaties kunnen inleiden. Door politiek gedomineerde, dus onheldere commandostructuren hebben de VN nooit risicovolle missies kunnen uitvoeren. Die werden steeds vaker overgelaten aan voor de gelegenheid samengestelde coalities, veelal onder Amerikaanse leiding, of aan de Navo. De VN beperkten zich noodgedwongen tot simpele, vredesbewarende missies. Robuuste mandaten ontbraken omdat geweld vooral voor zelfverdediging mocht worden gebruikt.

Als de nieuwe commandostructuur goed werkt, zouden de VN nu wel de leiding kunnen nemen over meer risicovolle missies. Die zijn per definitie controversiëler dan de simpele vredesbewarende missies die de VN decennialang hebben uitgevoerd. Maar als de VN dit soort missies nu kunnen uitvoeren, dan biedt dat een oplossing voor het legitimiteitvraagstuk dat elke niet de door VN gezegende of uitgevoerde missie ondermijnt. Een door de VN uitgevoerde missie is volkenrechtelijk gezien veel beter dan al die feitelijk illegale interventies, zoals die van de Navo in Kosovo (1999) en van de Amerikanen in Irak (2003).

De hamvraag is nu of de missie in het zuiden van Libanon werkelijk zo gevaarlijk wordt dat een nieuwe, meer op vechtoperaties geënte commandostructuur noodzakelijk is. Het gaat in Libanon om het instellen van een veiligheidszone, vrij van vreemde strijders en om het afsluiten van de grenzen voor illegale wapenleveranciers. Het is dus geen klassieke bufferzone waarbij VN-troepen tussen de strijdende partijen staan, zoals op Cyprus.

Natuurlijk kan in die veiligheidszone van alles misgaan, vooral in de fase totdat de VN-macht ontplooid is. Nog steeds zijn Israëlische commando's op jacht naar eenheden van Hezbollah en blokkeert de Israëlische marine de Libanese havens. Als Hezbollah toch weer raketten afvuurt, komt Israël in actie, zei premier Olmert onlangs.

Toch lijkt het een tamelijk simpele missie met relatief beperkte risico's. Het gebied is heel klein en er zijn heel veel troepen. Olmert kijkt wel uit om een nieuwe oorlog te beginnen. De wijze waarop hij deze oorlog heeft gevoerd, leidde tot enorme kritiek, met als gevolg een regeringscommissie die zijn escapades gaat onderzoeken. En Hezbollah heeft zo'n politieke overwinning geboekt, dat die door nieuwe strijd alleen maar verkwanseld zal worden. Geen wonder dat Hezbollah-leider Hassan Nasrallah wil praten over de uitruil van gevangenen en zich stipt aan resolutie 1701 zegt te willen houden. Dat zou erop kunnen duiden dat we weer eens aan een missie kunnen beginnen die de naam 'vredesmissie' waard is.