Second Love

 

De zeven minuten zondagmiddag van 13.10 tot 13.17 uur waren meestal net lang genoeg om een deel van zijn trouwe gehoor de rest van de week ongerust te houden. (Zouden de Russen dan toch…, wat voerde Fidel Castro in zijn schild…, kon Nasser wel vertrouwd worden…, hoe moest het vrije Westen verder na de moord op John Kennedy?) Maar het grondpatroon was toch altijd hetzelfde.

 

Het was Koude Oorlog, het vrije Westen tegen het Oostblok, goed tegen slecht. De grijze zone tussen die twee partijen had een naam (de ‘non-aligned movement’), maar ook daar had je zelden landen tussen die ontrouw waren. India hoorde zo’n beetje bij de Russen, Indonesië bij de Amerikanen. Met wapens of politieke steun zorgden de supermachten er wel voor dat de kampen gehoorzaam bleven.

 

Eigenlijk lagen de verhoudingen ook na het eind van de Koude Oorlog nog een flinke tijd vast, op overspel stond een hoge prijs. Spectaculaire switches waren er natuurlijk wel eens in de tien of twintig jaar: de bekering van Sadats Egypte tot de VS (1979), of de staatsgrepen in landen als Libië of Chili. Maar het bleef een balans tussen wat we Oost en West bleven noemen.

 

Kom daar nu eens om.

 

Hoe zou de strenge G.B.J. Hiltermann oordelen over het rusteloze en promiscue gedrag van de moderne wereld? Second love lijkt eerder regel dan uitzondering. Landen hebben geen vriendschappen maar belangen, zei Charles de Gaulle, en blijkbaar wisselen die tegenwoordig snel.

 

Veel, maar niet alles, heeft te maken met de slingerende buitenlandkoers van Obama. Die is niet per se slecht of onhandig, maar zorgt wel voor onrust en goklust.

De zondagsdeal tussen Iran en de VS (en de rest) hing al een tijdje in de lucht en schudt het Midden-Oosten op. Israël jammert dat het er nu alleen voor staat en zoekt toenadering tot Saoedi-Arabië en de Golfstaten die het sjiitische Iran haten. Strange bedfellows, maar er wordt zelfs over een geheime alliantie gesproken die Israël zou toestaan om met Saoedische steun een aanval op Iraanse atoominstallaties te prepareren.

 

In sommige scenario’s zou Saoedi-Arabië zelfs bereid zijn om voor veel geld een paar kernwapens van Pakistan te kopen. Ontkend natuurlijk, maar Saoedi-Arabië heeft – door het niet doorgaan van de aanval op Syrië – zijn vertrouwen in Obama opgezegd en wil de relatie met de VS herzien.

 

Israël informeerde intussen bij Poetin of hij zin had in een een-tweetje om de Iran-deal te vetoën. Netanjahoe liep een blauwtje, maar gaf intussen wel aan hoever hij durft te gaan. Minister Lieberman zei dat ‘Israël op zoek moet naar nieuwe bondgenoten, nu de betrekkingen met de VS minder worden.’ De daad bij het woord voegend flirt Israël nu met China en India over militaire samenwerking.

 

Het eerste cadeau heeft Beijing al mogen incasseren. Israël zwichtte onlangs voor een Chinees ‘verzoek’ om de voormalige veiligheidsagent Uzi Shaya niet te laten getuigen in een Amerikaans proces tegen de Bank of China. Er zijn aanwijzingen dat deze bank Hamas en de Islamitische Jihad heeft geholpen bij het plegen van terreuraanslagen. Amerika boos op Israël, maar grotere belangen gaan voor.

 

Obama heeft zijn akkoord met Iran dan wel binnen, maar moet nog meer wonden likken. Het militaire bewind in Egypte is verontwaardigd dat de VS niet helemaal gelukkig is met de coup tegen Morsi, en straft dat brutaal af door de deuren voor Russische wapenhandelaars open te zetten. Turkije en Egypte, vorig jaar nog vrienden, ruziën ook over de militaire coup.

 

Turkije, ook boos over het aarzelende Syriëbeleid van Obama, provoceert de NAVO met de aanschaf van luchtafweerraketten in China, die het NAVO-raketschild in de regio dreigen te compromitteren. En dan hebben we het nog niet eens over de hooglopende ruzie tussen Zuid-Korea en Japan over troostmeisjes, en de om zich heen grijpende afluisterellende die de NAVO ontrafelt.

 

Wat zou G.B.J. Hiltermann gezegd hebben? Het is, met uw welnemen dames en heren, een hele toestand in de wereld.