Turkije-bashen

Aan het lijstje splijtzwammen binnen de coalitie van VVD-CDA en gedoogpartner PVV kan sinds vorige week weer een exemplaar worden toegevoegd. Nu was het een ingezonden stuk van Wilders en zijn buitenlandwoordvoerder Korten-oeven in de Volkskrant onder de kop 'Turkse president Gül is niet welkom'. Volgend jaar is het vierhonderd jaar geleden dat Turkije en Nederland diplomatieke betrekkingen aangingen. Reden voor een feestje dat de PVV niet aanstaat. De PVV'ers spelen het via de band van de Europese familie waar de Turken niet in thuishoren.

In het stuk beschuldigen Wilders en Kortenoeven de 'naïeve eurofielen' ervan de verkeerde vrienden te kiezen. Dat wisten we natuurlijk al, de Turkse premier Erdogan was eerder door Wilders al een gevaarlijke islamist van de ergste soort en een totale freak genoemd. Deze keer blijft het schelden op het persoonlijke vlak beperkt tot de would-be-sultan. In het esthetische gaat het om 'de vier torenhoge minaretten' die de Aya Sofia 'ontsieren'. In de meer zakelijke sfeer zijn de verwijten dat Turkije in de geschiedenis kerken heeft gesloopt of omgebouwd tot moskeeën, genociden heeft gepleegd tegen christelijke gemeenschappen, het seculiere staatsbestel in Turkije om zeep helpt, de mensenrechten ernstig schendt, het noordelijk deel van Cyprus bezet houdt, agressie vertoont tegen (de rest van) Cyprus, Israël bedreigt, samenspant met Hamas en goede maatjes is met het misdadige regime in Teheran, en het Koerdische volksdeel in Turkije teistert. De boodschap aan Rutte en Erdogan is: Gül, blijf in Ankara, er valt hier niets te vieren.

Het is niet zo dat de PVV-verwijten aan Turkije elke grond missen. De internationale politiek is nu eenmaal een onvolmaakte arena waarin de logic of consequence vaak beslissingen rechtvaardigt die gemeten naar andere maatstaven zwak of aanvechtbaar zijn. De PVV kiest na opsomming van alle bezwaren voor de clash of civilizations: de Nederlandse waarden worden niet gediend door de aanwezigheid van de Turkse president.

Het betoog is sluw geconstrueerd. Nederland moet Gül niet ontvangen omdat - volgens het Volkskrant-stuk - Turkije niet hoort bij de liberaal-democratische waardengemeenschap van Europese staten. Be-houdens 'Constantinopel en omstreken' ligt Turkije 'bovendien helemaal niet in Europa' schrijven Wilders cum suis. In het stuk wordt zelfs gesuggereerd dat de Turken dit stukje van Europa nog steeds bezetten. Letterlijk: 'pas na de Eerste Wereld­oorlog werd de Turkse bezetting van Zuidoost-Europa beëindigd - op Constantinopel na'. Geen gering verwijt aan een NAVO-bondgenoot. En het maakt dus nieuwsgierig naar de reden waarom de PVV, die Turkije ook van militaire agressie tegen Cyprus en bedreiging van Israël beschuldigt, eigenlijk niets schrijft over het Turkse lidmaatschap van de NAVO. Is de NAVO dan geen liberaal-democratische waardengemeenschap? Jazeker, in de preambule van het NAVO-verdrag staat: 'They are determined to safeguard the freedom, common heritage and civilisation of their peo-ples, founded on the principles of democracy, individual liberty and the rule of law.'

Maar dat komt de PVV slecht uit. Too hot to handle. Om de kwestie van het Turkse lidmaatschap van de NAVO loopt de partij liever met een boogje heen. Net als Israël trouwens. Dat land is traditioneel blij met het Turkse lidmaatschap van de NAVO, omdat het gezien wordt als een verzekering dat het land niet te veel afdrijft. Israël (en de pro-Israël lobby in de VS) is zelfs sinds lange tijd bereid Turkije te steunen in het ontkennen van de Turkse genocide op de Arme-niërs. Een delicaat punt, gelet op de eigen Holocaustnagedachtenis en heftig bediscussieerd sinds de Turken zich pro-Arabischer en veel Israël-kritischer gedragen. Er gingen, en gaan, ook vaker geluiden op dat het huidige anti-westerse Turkije eigenlijk niets meer in de NAVO te zoeken heeft. Maar de veiligheidslogica is onverbiddelijk. In de hogere dialectiek van de veiligheid sneuvelen argumenten van democratie, mensenrechten en waardengemeenschap, want het gaat om overleven. Juist nu Turkije steeds meer als bedreiging voor de eigen veiligheid wordt gezien, vindt Israël dat het NAVO-lidmaatschap van Ankara eigenlijk nog de beste garantie is dat het allemaal niet uit de hand zal lopen. Dat Turkije nu meedoet aan het NAVO-raketschild (tegen bijvoorbeeld Iraanse raketten) vindt Israël diep in zijn hart dus geweldig. Ik wed dat je Wilders daar dan ook geen bezwaar tegen zult horen maken. Turkije-bashen via de band van Europa is veel gemakkelijker.