Research
Op-ed
Verdiensten van Europa
Een unieke contradictie, die in de praktijk natuurlijk nooit meer dan afgezaagde pleidooien oplevert voor 'meer leiderschap' of 'politieke wil tonen'. Anderen trekken het kleed van Cassandra aan en waarschuwen Europa voor de laatste maal, maar in gratuite tragiek, want meer kunnen ze niet voor ons doen.
Om meer leiderschap en politieke wil wordt in Europa al sinds 1950 geroepen en we moeten vaststellen dat deze er niet zijn als je ze nodig hebt, en dat ze er wel zijn als je je aandacht er juist even niet bij hebt. In 1954 deinsde Europa terug voor een Europese Defensiegemeenschap, in 1973 onthulde zich een pijnlijk gebrek aan buitenlandspolitieke eensgezindheid als antwoord op de Arabische olieboycot, in de jaren negentig bleek Europa rampzalig onmachtig toen in de binnentuin van de Balkan een giftige etnische oorlog om zich heen greep. Eigenaardig genoeg bleek Europa wél over onverwacht leiderschap te beschikken toen het in de jaren zestig op kousenvoeten de douane-unie en de landbouwgemeenschap realiseerde en in de jaren tachtig via de Single European Act en het Witboek doorstoomde naar de Interne Markt die alleen al Nederland maandsalarissen rijker heeft gemaakt. Weer tien jaar later bleek het over zoveel soft power te schikken dat het vredig en prettig een dozijn ontheemde landen uit het oude Warschaupact wist te absorberen.
De grootste prestatie is natuurlijk dat de vierde wereldoorlog niet is uitgebroken tussen Frankrijk en Duitsland, wat na 1870, 1914 en 1939 niet geheel onlogisch was geweest maar tegenwoordig met hoongelach van tafel wordt geveegd als een argument dat ver over de houdbaarheidsdatum is.
Conclusie: de geschiedenis trekt zich weinig van hartenkreten aan, en gelukkig ook niet van hoongelach. Binnen de grenzen van vrede en recht is een Europese lotsgemeenschap gegroeid, waar zonder grote ongelukken niets meer aan valt om te keren.
Aan de Cassandra's hebben we ook niet zoveel. Niet alleen heeft Europa naast teleurstelling te veel succes gehad om hun gejammer serieus te nemen, hun onheilsprofetieën zijn dankbaar voer voor sneue populisten die de bevolking de gulden en de trekschuit weer willen aansmeren. Conclusie: niet al te veel empathie met de verloren kiezer, leg hem ook eens uit hoeveel hij aan Europa heeft te danken. Het democratisch tekort is voor een groot deel een informatietekort.
De ergste politici zijn niet de visionairs of de cassandristen - die zijn tenminste nog duidelijk over het probleem - maar de opportunisten over Europa. Een lichte variant daarvan: de huichelaars. Zij minimaliseren de verdiensten van Europa uit angst voor de boze kiezer op 12 september, zij nemen afstand van hun eigen verleden waarin ze nog hartstochtelijk voor de euro en het Verdrag van Maastricht waren en de richtlijn Gelijke Behandeling en het Fijnstofbesluit omarmden, zij zwijgen als iemand voorzichtig over de voordelen van Europa begint, maar knikken vooral bij de tekortkomingen.
GroenLinks vindt Europa - het Europa van de Habitatrichtlijn - niet groen genoeg. De SP vindt de EU een 'project waar de markt heilig is verklaard' maar schrijft even makkelijk in haar verkiezingsprogramma over 'Europese dwingelandij en regelzucht'. Weg met Brussel, maar Europa is wel goed genoeg voor de invoering van Europese winstbelastingen. En internationale solidariteit of niet, aan die eurocraten mag je wel de 'herinvoering van werkvergunningen voor Oost-Europese werknemers' overlaten, en Europa moet ook 'duizenden migranten op weg naar Europa' afstoppen. De PvdA wijdt ontroerende woorden aan Europa, is 'voor verregaande Europese defensiesamenwerking' maar schrapt de begrotingsposten die daarvoor zijn bestemd.
Ik verklap u geen lid van D66 te zijn en er de afgelopen 46 jaar ook niet op gestemd te hebben, maar vind de houding van deze partij ten opzichte van de EU in elk geval duidelijk. En moedig in dit bijzondere tijdsgewricht.
