Het nederlaagje van Merkel in Sleeswijk-Holstein was de belangrijkste verkiezingsuitslag.
Het is altijd een beetje saai om over verkiezingen te schrijven, vooral als ze over het buitenland gaan. Wat zou het Henk en Ingrid uitmaken of de Egyptische president straks uit de Moslim Broederschap komt, of Khamenei in Iran wint van Ahmadinejad, en of de Griekse radicalen samen bijna veertig procent van de stemmen hebben? Zou er iets aan hun pensioen veranderen door de verkiezing van François Hollande? Antwoord: heel soms heel veel.
Op electionguide.com kun je zien dat er dit jaar in totaal honderdtien keer ergens in de wereld nieuwe presidenten of parlementen worden gekozen of grote volksraadplegingen zijn die de boel op zijn kop kunnen zetten. Zoals op 31 mei, als de Ieren mogen stemmen over de Europese begrotingsregels. Dat is één keer in de drie dagen, dus er verandert veel en tegelijkertijd niets, want het is altijd al zo geweest. Een rukje naar links in het ene land wordt soms weer gecompenseerd door een rukje naar rechts in het andere, de wereld draait door. Maar af en toe vallen - alsof de zon en de maan en de aarde in elkaars verlengde staan en springtij of een supermaan veroorzaken - verkiezingen wonderlijk samen en verdienen ze aandacht.
Afgelopen zondag was het superverkiezingsspringtij. Er waren liefst vijf verkiezingen die als ze apart gehouden waren weer business as usual zouden zijn geweest, maar nu was het verhoogde dijkbewaking. Het ging (1) om Sarkozy of Hollande in het Elysée. Het ging er (2) om of de Grieken een stap in de richting van de euro of van de chaos en de drachme zouden zetten. Zou in (3) Servië de pro-westerse Boris Tadic het winnen van de conservatieve nationalist Tomislav Nikolic? En dan waren er (4) nog deelstaatverkiezingen in Sleeswijk-Holstein, die niet meteen het lot maar wel het humeur van Angela Merkel bepalen. Ten slotte ging het wat verderop om de vraag of (5) de Armeense verkiezingsuitslag de kans op heropening van de grens met Turkije groter ging maken, of juist de kans op een oorlogje met Azerbeidzjan dat Nagorno-Karabach weer terug wil. Het kan daar in de Kaukasus gemeen spoken, denk aan de paniek in Europa toen Rusland en Georgië het in 2008 aan de stok kregen en Sarkozy halsoverkop naar Petersburg vloog om het vuur te bezweren.
Laten we nu even alleen naar Europa kijken: Frankrijk, Sleeswijk-Holstein, Servië en Griekenland. Voor het gemak zeg ik dat in al die verkiezingen voor of tegen Europa kon worden gekozen. Dat gaf twaalf mogelijke uitkomsten. Het werd de meest gevreesde. Winst van Hollande, een verscheurd Griekenland, verlies van Merkel in Sleeswijk-Holstein en winst van Nikolic in Servië: de meest anti-Europese uitslag die uit de bus kon komen. Alle verloven ingetrokken, de schuimkoppen klotsen over de Europese dijken.
Hoe gaat de eerste krachtmeting tussen Angela Merkel en François Hollande aflopen in een Europa dat steeds minder zin krijgt in Duitse begrotingstucht? Wat gaat er op de Balkan gebeuren als in Griekenland (eenentwintig procent werkloosheid, de helft van de jongeren zonder baan) en Servië (vierentwintig procent werkloosheid, ook de helft van de jongeren baanloos) de nationalisten de toon gaan zetten?
Van alle verkiezingen kreeg de Franse uitslag de meeste aandacht. Begrijpelijk, het Elysée doet er toe, maar zelfs commentator Wolfgang Münchau in de Financial Times was vooraf niet bang voor een verkiezing van Hollande. Ik verzeker u dat hij een van de hardste en meest pessimistische Duitsers is die de crisis volgen, dus dat Merkollande vindt zijn weg wel.
De allerminste aandacht ging uit naar het nederlaagje van Merkel in Sleeswijk-Holstein. Ik ben een matige voorspeller, geen Nouriel Roubini (de econoom die al in 2005 de kredietcrisis voorspelde), maar dat vind ik nu de belangrijkste verkiezingsuitslag van afgelopen weekend. Dat nederlaagje brengt Merkel van haar stuk, gaat ervoor zorgen dat ze komende zondag een nog flinker tikje krijgt in Noord-Rijnland-Westfalen, en dan beginnen de eurodijken te schuiven. Dan is de verkiezingscascade geen business as usual meer en houd ik mijn adem in. Er zal een Europese Kunduz-coalitie moeten oprijzen om de voeten droog te houden.
