Waarom een 'Grexit' geen goed idee is

Volgens Halbe Zijlstra moet Griekenland desnoods de eurozone verlaten. Ko Colijn schreef in 2011 al deze column over dit onderwerp - en concludeerde dat een Grieks vertrek geen goed idee is.

Het wonderlijke aan de Griekse eurocrisis is dat die vooral als een financieel-economisch drama wordt gezien. Goed, de gevolgen van het debacle zullen inderdaad te merken zijn op bankbalansen, staatsbegrotingen en in onze portemonnee. Schokkend zullen de beelden van omvallende banken zijn, hartverscheurend de afwaarderingen. Bankroet bestaat in krampachtig geheimgehouden scenario’s, want juist in de economie speelt de angst voor de self fullfilling prophecy zo’n verlammende rol.

Maar laten we liever duidelijk zijn over het grote dreigscenario dat zich nog achter een Grieks bankroet aftekent. Want dat gaat over meer dan geld. Over de geopolitieke gevolgen van een failliet hoor je bijna niets. Griekenland kan niet worden geliquideerd als een mislukte stroopwafelfabriek of als Saab. De curator kan het land niet bij opbod verkopen, al zou het me niet verbaasd hebben als Kadaffi – als hij nog in charge was geweest- intussen al broederlijke hulp zou hebben aangeboden in ruil voor Kreta, met dank aan het ideetje van Mark Rutte.

Wie de afweging wel-helpen of niet-helpen iets breder trekt en over de geopolitieke consequenties fantaseert zou waarschijnlijk het begrip eigenbelang (en “laat die Grieken maar stikken”) ook weer wat royaler definiëren. Griekenland is stout geweest, maar mag niet worden opgegeven. Misschien bedoelde de Amerikaanse minister van Financiën Timothy Geithner dat ook toen hij begin deze zomer al aandrong op ‘een veel omvattender benadering’ van het Griekse probleem dan de Europeanen volgden. Die dachten alleen aan de eigen portemonnee. Afgelopen week dook Geithner met dezelfde waarschuwing weer op in Polen, Wroclaw, waar toch heus alleen de EU-landen waren verwacht om de beslissingen weer eens voor zich uit te schuiven. Maar nu was de koerier van Obama openlijk boos en wanhopig: get your act together!

Junkvirus
Als de Griekse economie instort is sociale onrust een understatement. Zowel op links als rechts loeren politiek extremisme en meer dan glasgerinkel. Anarcho-terroristen en ultrarechtse groepen zijn in Griekenland weliswaar historische minderheden, maar nog altijd spoilers die de samenleving kunnen ontwrichten. Alleen al die dreiging zal ervoor zorgen dat buitenlandse investeerders wegblijven. De Griekse economie zal zich zonder hen niet aan de eigen haren uit het moeras kunnen optrekken. Hulp weigeren is geen altruïsme, maar welbewust het risico aanvaarden dat Griekenland een ontredderd junkland wordt.

Stel dat we dat laten gebeuren en er vanuit gaan dat het junkvirus andere Zuid-Europese landen (Italië, Portugal, Spanje, zelfs Frankrijk) niet besmet. Welwillend optimistisch gedacht overigens, omdat een vertrek van Griekenland uit de euro de financiële markten de stuipen op het lijf zal jagen, maar vooruit. Griekenland is een scharnierland tussen het westen en Noord-Afrika en het Midden Oosten. Op het moment dat de Arabische Lente een nu-of-nooitfase doorgaat is een stabiel Zuid-Europa van het grootste belang. Hulp vanuit en historische banden met Griekenland fungeren traditioneel als nuttige schakel tussen Europa en deze Arabische achtertuinen. (Klein voorbeeldje daarvan is de Griekse bemiddeling bij de vrijlating van de Nederlandse helicopterbemanning die bij Sirte gevangen genomen werd). Griekenland heeft de afgelopen twintig jaar ook als lastige, soms zelfs verdachte, maar nuttige loper naar de Balkan gefungeerd. Net pro-servisch en orthodox genoeg om af en toe eens met Belgrado te bellen om de gedachten van Milosevic tijdens de Balkanoorlogen te peilen, maar natuurlijk ook genoeg Navo- en EU-lid om te garanderen dat niemand ter wereld betwist dat de Balkan uiteindelijk een Europese binnentuin is, en geen woest grensland tussen oost en west.