Wat als de Russen komen?

 

Voelt u zich onveilig? Sla de Internationale Veiligheidsstrategie (deze zomer verschenen), en de nota In het belang van Nederland (een maand geleden) erop na, dan leest u wat onze regering eraan doet.

 

De eerste is een breed document met de handtekening van Frans Timmermans, de tweede is toegespitst op de krijgsmacht die een land als Nederland nodig heeft, en daar tekent Jeanine Hennis als eerste voor. In beide stukken, die goed op elkaar zijn afgestemd, staan de bekende observaties.

 

De wereld verandert snel, de wereld is complex, de toekomst is onzeker, we moeten op alles voorbereid zijn. Misschien nog wel meer dan vroeger in de Koude Oorlog, toen alles nog voorspelbaar leek. Er is maar één ding zeker, namelijk dat de wereld onzeker is.



 

Ook de receptuur is wijd geformuleerd. Maar wel in het vertrouwde bestuurlijke keurslijf: we zullen kansen en bedreigingen op ons af zien komen, toekomstbestendige oplossingen treffen, met minder meer doen, leaner en meaner worden, nichecapaciteiten koesteren, meerwaarde genereren, robuust en duurzaam zijn, alert en flexibel inspelen op contextuele veranderingen en ons houden aan financiële kaders.


Sommige dingen veranderen nooit.



 

Sinds 1949 geldt de NAVO als hoeksteen van het buitenlands beleid, en ook deze regering vindt dat het Noord-Atlantisch bondgenootschap dat nog altijd is. Een ‘cruciale pijler’ lezen we, die ‘Europa en Noord-Amerika decennialang vrijheid, veiligheid en welvaart heeft gebracht’. Dat is waar.

 

Zelfs de neonationalisten in onze buitenlandse politiek, die zich modieus beklagen over de uitverkoop van onze soevereiniteit, hoor je nooit over het feit dat we ons allerdierbaarste collectieve goed, onze veiligheid, niet meer zelfstandig kunnen verzekeren en allang aan de NAVO hebben uitbesteed.

 

De oude politicoloog Karl Deutsch noemde de NAVO zelfs een echte ‘security community’. Dat is een gemeenschap die, zeg maar, lief en leed deelt en waar veiligheid inderdaad een versmolten gemeenschapsgoed is geworden. Zoiets als lucht, iets dat je samen inademt en schoon houdt, zonder uit te rekenen wie er het meeste baat bij heeft. Méér dan samen uit eten gaan en na afloop uitrekenen hoeveel iedereen apart moet betalen dus.

Ook de Internationale Veiligheidsstrategie zegt dat ‘als er twee continenten zijn met gedeelde waarden en belangen, dan zijn dat Europa en Noord-Amerika’. Een andere manier om de security community nog eens onder woorden te brengen. Over Europa zelf wordt dat gek genoeg helemaal niet gezegd. Terwijl je zou kunnen denken: ‘Als er 28 landen zijn met gedeelde waarden en belangen, dan zijn dat de lidstaten van de Europese Unie.’ Maar die zin staat er niet. Eigenlijk ademen de twee nota’s op dit punt zelfs een andere geest.

 



In de IVS staat dat de EU zich steeds meer laat gelden als ‘security provider’. Er zijn ‘aanzienlijke stappen’ gezet bij ‘het ontwikkelen van Europees veiligheids- en defensiebeleid’. De EU vervult steeds vaker ‘een voortrekkersrol’ als het gaat om stabiliteit en veiligheid in derde landen. Met het Verdrag van Lissabon en de komst van de EDEO (Europese diplomatieke dienst) is het veiligheids- en defensiebeleid van de EU ‘een robuuster instrument geworden’.



 

In de nota In het belang van Nederland, waarin de krijgsmacht van de toekomst wordt geschetst, staat juist dat Europa nog niet zover is. Geen voortrekkersrol, maar door de machtsverschuivingen in de wereld en de groeiende aandacht van de VS voor China, zal ‘Europa, en daarmee Nederland, (...) al zijn belangen in toenemende mate zelfstandig moeten behartigen.’

 

Europa steeds meer een security provider? Jeanine Hennis signaleert dat er ‘in Europa sprake van een forse afname van de defensiebestedingen’ is. Een robuuster Europa? Mag op IVS-papier misschien waar zijn, maar ‘tegelijkertijd zijn in Europa maar moeizaam vorderingen zichtbaar in de noodzakelijke verbreding van militaire capaciteiten’.



 

Intussen bespioneren de Britten de EU, luistert de NSA trans-Atlantische telefoontjes af, beveiligen onze Patriots het luchtruim van NAVO-bondgenoot Turkije maar kopen de Turken zelf een nieuw luchtafweersysteem in China, en maakt Poetin ruzie met Nederland maar bezoekt de Koninklijke Marine de haven van Sint Petersburg op een handelsmissie.

 

De wereld is inderdaad complex, we moeten op alles voorbereid zijn.