Wat is dan het adequaatste mandaat?

Het standpunt van Peter van Walsum dat er ook om politieke redenen zonder volkenrechtelijk mandaat kan worden opgetreden, is geen nuttige toevoeging aan het rapport van de commissie-Davids. Voor een land waar het Internationaal Gerechtshof zetelt en dat Den Haag graag afficheert als de stad van internationaal recht, is het onmogelijk dat ervoor gekozen wordt zonder mandaat op te treden. Dus wordt er liever gesproken van een adequaat of adequater volkenrechtelijk mandaat.

Voor internationaal juristen is het duidelijk: er is een volkenrechtelijk mandaat of het is er niet. Het ging om een legale oorlog of het ging om een illegale oorlog. Je bent zwanger, of je bent het niet.

Dit kabinet, of het kabinet van 2003 lijkt me misschien nog het meest schijnzwanger. De toevoeging 'adequaat', laat staan de toevoeging 'adequater', aan het begrip volkenrechtelijk mandaat, zorgt enkel voor verwarring.

Volgens het volkenrecht zijn er slechts twee uitzonderingen op het geweldsverbod: geweld ter uitoefening van het recht op zelfverdediging, of een geweldsmandaat van de VN-Veiligheidsraad. Om de laatste uitzondering gaat de discussie ten aanzien van het ontbreken van een volkenrechtelijk mandaat voor het militair ingrijpen in Irak, waaraan de Nederlandse regering steun verleende.

Een dergelijk mandaat wordt niet voor de toekomst gegeven (ex ante). Zo oordeelde ook de commissie-Davids. Wat destijds nodig was geweest om militair ingrijpen te legitimeren, was derhalve een nieuwe resolutie, die expliciet toestemming gaf aan de internationale gemeenschap om militaire middelen in te zetten om Irak tot naleving van eerdere resoluties te dwingen. Deze resolutie kwam er niet, omdat er geen meerderheid voor was in de Veiligheidsraad.

Waar in het regeerakkoord eerder al werd gesproken van de noodzaak van een adequaat volkenrechtelijk mandaat voor militair ingrijpen in conflicten, geeft de regering nu aan dat een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig was om de oorlog in Irak te legitimeren.

Doelt de regering daarmee op de mening dat de regering de oude Veiligheidsraadresoluties die op de situatie in Irak van toepassing waren nog steeds als adequaat beschouwt voor het militair ingrijpen in Irak en de politieke steun van Nederland daaraan, maar voor de toekomst liever heeft dat er een adequater mandaat is? Zo ja, dan rijst de vraag hoe zo'n mandaat er dan volgens de regering uitziet.

Daarop volgt meteen de vraag wat na een adequater mandaat het adequaatste mandaat is, dat volgens de regering mogelijk alle andere eerdere volkenrechtelijke rechten en plichten van tafel veegt. Wellicht zou het in deze zin de regering uitkomen als een resolutie unaniem is aangenomen. De kracht van de politieke boodschap van een dergelijke resolutie neemt daarmee weliswaar toe, maar hij wordt er niet legaler van.