Wat moet Hans Hillen willen?

Onze nieuwe minister van Defensie heet Hans. Alleen niet Van Baalen, maar Hillen. Rond de verkiezingen, ergens in juni, zat ik tussen beide Hanzen achter een tafel in Nieuwspoort. Ons panel discussieerde met de zaal over de Toekomstverkenningen voor de krijgsmacht 2030. Die studie was in 2008 onbevangen, dat wil zeggen zonder economische crisis, van start gegaan. Maar werd gaandeweg zwaar belast door de drang tot pijnlijke bezuinigingen, ook op Defensie. De 'heroverwegende' ambtenaren hadden opdracht om per 2015 anderhalf miljard bezuinigingen te zoeken, dus veel te genieten leek er niet meer voor de toekomstverkenners.

Toch herinner ik me dat Hans en Hans het in minder dan tien minuten eens waren met elkaar: ze konden elkaar vinden op, nee natuurlijk niet anderhalf miljard, maar 'een paar honderd miljoen' bezuinigingen op het defensiebudget. Voor en achter mij langs spraken H&H alvast van een 'goed motorblok', mocht het tot een CDA-VVD-coalitie komen. Er ging dus nog een zuchtje van verlichting door de goed met militairen gevulde zaal. En zelfs nu nog, want onder Paars-plus lag volgens een ingewijde zelfs een plan klaar om Defensie helemaal op te doeken en onder een staatssecretariaat Buitenlandse Zaken te schuiven.

Het wordt dus een slordige zeshonderd miljoen. Dat was dus niet de bedoeling van het motorblok. De partij van Hans Hillen, het CDA, stelde in het verkiezingsprogramma dat het ambitieniveau van de krijgsmacht gelijk moet blijven 'met de daarbij behorende operationele capaciteiten', zij het ook dat 'de realiteit van vandaag is dat we minder geld te besteden hebben'. Niet zo vreemd dus dat Hans Hillen na zijn audiëntie bij Mark Rutte als eerste zei dat hij die min-zeshonderd-miljoen met frisse tegenzin accepteert, maar dat het nu echt wel genoeg is geweest. Ook de VVD wilde het ambitieniveau handhaven, ja zelfs méér aan defensie uitgeven. Hebben de linkse hobbyisten van de PVV soms ook hier een beetje meegeschreven aan het regeerakkoord? 'Nederland hoeft niet langer haantje de voorste te zijn bij internationale militaire acties', stond in de defensienota van Hero Brinkman, en 'blauw op straat is belangrijker dan groen in het buitenland.

Dat gelijke ambitieniveau - in eigentijds Nederlands: wat-moeten-we-willen? - gaat dus niet gebeuren. Want wat gaat het kabinet-Rutte betekenen voor de krijgsmacht? Een ruwe vijfhonderd miljoen euro bezuinigingen per 2015. Het nieuwe kabinet gaat ook iets doen wat niet door verkenners en heroverwegers was voorgesteld, namelijk een deel van het (van 0,8% naar 0,7% BNP slinkende) budget voor Ont-wikkelingssamenwerking voortaan besteden aan overzeese krijgsmachtmissies. Dat staat ook haaks op het CDA-programma: het was slechts bereid om de additionele 0,1% (nu wegbezuinigd) eventueel voor crisisbeheersingsoperaties in te zetten. Dus alweer iets wat Hillen niet-moet-willen.

Wat moet Hans Hillen wel willen? In het regeerakkoord staat dat Nederland ondanks alles wil blijven meedoen aan internationale missies. De vraag is alleen hoe: als je minder vliegtuigen, minder helikopters, minder patrouilleschepen, een bevoorradingsschip minder hebt, een luchtmobiel bataljon opheft én je laat soldaten voortaan langzamer rouleren (= minder vaak uitzenden) kun je veel minder doen en word je afhankelijker van het buitenland. Ook de eigen verdediging moet een stap terug zetten: minder mijnenjagers, minder luchtverdediging, sluiting luchtmachtbasis en sluiting van het hoofdkwartier van het gezamenlijke Duits-Nederlandse legerkorps in Münster.

Rutte wil zich niet achter de dijken verschuilen. Maar als het lijstje van de Verkenningen zou worden gevolgd, zijn de politieke gevolgen tegenovergesteld. Letterlijk staat er: 'In politiek-strategisch opzicht tast deze variant de internationale positie van Nederland aan (....) niet uitgesloten kan worden dat de kansen van het Nederlandse bedrijfsleven negatief worden beïnvloed als gevolg van de tanende positie van ons land in internationaal verband. Doordat minder wordt bijgedragen, verzwakt deze variant ook de positie van de NAVO en de EU als geheel.' Omdat Nederland bij stabilisatieoperaties niet meer als lead nation kan optreden 'kan Nederland minder invloed uitoefenen op het militaire planning- en uitvoeringsproces, een van de aandachtspunten in het toetsingskader voor de uitzending van militaire eenheden'. Beëindiging van Münster 'tast de bilaterale betrekkingen met Duitsland aan' volgens de toekomstverkenningen. Maar ja, daar had Geert Wilders in zijn eentje toch al voor gezorgd met zijn Berlijnse uithaal naar Angela Merkel.