Research
Op-ed
Water bij de wijn
Ik schreef vorige week: 'Het nederlaagje (in Sleeswijk-Holstein) brengt Merkel van haar stuk, gaat ervoor zorgen dat ze komende zondag een nog flinker tikje krijgt in Noordrijn-Westfalen, en dan beginnen de eurodijken te schuiven. Dan is de verkiezingscascade geen business as usual meer en houd ik mijn adem in. Er zal een Europese Kunduz-coalitie moeten oprijzen om de voeten droog te houden'. Lezers vroegen zich af waarom ik mijn adem zou inhouden.
Ik had er niet op gehoopt, maar het gebeurde wel, daar vlak over de grens bij Venlo. Nu kunnen we dus weer verder kijken. Het 'flinkere tikje' in Noordrijn-Westfalen is zelfs een beetje hard uitgevallen en kwam aan de vooravond van het eerste bezoek van François Hollande aan Angela Merkel.
Ik zal niet zeggen dat zij nu een keizerin zonder kleren is, haar persoonlijke populariteit blijft groot, maar het signaal van de kiezer is duidelijk: weg met de crisis, barst met de regering. Ik geloof niet dat de Spartaanse, Flensburgse, Venlose, Parijse en Keulse kiezers het economendebat op de voet volgen en weloverwogen de kant van de keynesianen hebben gekozen. Ik geloof dat ze boos zijn op de economen omdat die er onderling nog niet uit zijn over de vraag wat nu het beste medicijn is tegen de ellende, stimuleren of bezuinigen. (Wat hebben die economen de afgelopen tweehonderd jaar eigenlijk gedaan?)
In elk geval hebben zij nooit toegegeven het niet te weten. De consequentie is, democratisch, om de hete aardappel maar door te schuiven naar de politici. Ik had liever gezien dat ze een oplossing hadden aangeboden aan de politici. Dat is niet gebeurd, dus maakt de kiezer het uit en hij reageert boos. Merkel weet nu dat de Noordrijn-Westfaalse kiezer haar duidelijk heeft gemaakt dat het strenge drieprocentbeleid een nauwelijks te verdedigen optie is. Ze zal water bij de wijn moeten doen.
Vermoedelijk zag ze het aankomen, want de signalen werden onduidelijker. Eind vorige week circuleerden al geruchten over een iets stimulerender beleid: de Duitse lonen zouden misschien wat sneller dan die van de andere Europese landen mogen stijgen, de Europese Centrale Bank zou misschien toch eens eurobonds moeten uitgeven, ach de schuldenberg kan misschien nog wel even blijven liggen. Ja, je kon erop wachten, er zijn behalve dorpsidioten die rechtstreeks namens het volk zeggen te spreken en terugvallen op nationale oplossingen, ook topdogs die voor een Europees protectionisme pleiten. De baas van het staalconcern Mittal pleit voor een plan om Europese buizen, pijpen en auto's te kopen. Nog een stap verder en we gaan weer tanks, torpedoboten, kanonnen en straaljagers bouwen om de economie een zetje omhoog te geven, waar lazen we dat toch eerder in de geschiedenisboekjes? Onzalige ideeën die niets met crisisbeheersing te maken hebben.
Het is domweg een feit dat Merkel en Hollande het eens moeten worden over een aanpak van de eurocrisis, omdat elke verdeeldheid tussen de twee de euro in een vrije val kan storten. En wat is de oplossing? Merkel kan niet anders dan op het kompas van haar binnenlandse (deelstaat-) uitslagen tot een compromis met Hollande komen, en ook dat zal de euro verzwakken omdat het de schuldencrisis een beetje gaat wegduwen naar later.
En bleef het daar maar bij. Want de Grieken spelen na de verkiezingen Russische roulette met de andere landen uit de eurozone, weigeren een coalitie te vormen en sturen nu aan op (weer) nieuwe verkiezingen. Daar zou de Syriza pardoes de grootste partij kunnen worden en alleen een wonder kan dan voorkomen dat Griekenland de euro verlaat en zelfs helemaal afhaakt van de Europese Unie. Partijaanvoerder Alexis Tsipras lijkt er niet mee te zitten, maar dan is een speculatieve kettingreactie tegen de euro in heel Zuid-Europa reëel.
Wie zei er dat Europa niet bestaat? De volgende Griekse verkiezingen bepalen hoe die op 12 september in Nederland gaan verlopen.
