Wikileaks-cable over voorbereidingen Korea-hereniging

De lekken die voor de wereld van groter belang zijn, zeggen dat China zijn buik vol heeft van Noord-Korea. Een dubbel voorbehoud vooraf: China beweert dat niet zelf, maar we lezen dat de Amerikaanse ambassade doorgeeft (voorbehoud 1) wat Zuid-Koreanen weer van Chinezen gehoord zouden hebben (voorbehoud 2). China zou zich nu neerleggen bij de hereniging van het mislukte Noorden en het veel succesvollere Zuiden. De laatste bondgenoten van Pyongyang, de oude garde in Peking, zou zo langzamerhand worden overvleugeld door jonge Chinese leiders die Noord-Korea als een onhandelbaar kind beginnen te zien.

Na het afschieten van raketten op Japan en het testen van twee atoombommen is hun geduld op. Een half jaar geleden fluisterde de Zuid-Koreaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Chun Yung-woo in het oor van Kathleen Stephens, Amerikaanse ambassadrice in Seoel, dat Chinese leiders Noord-Korea nu als een onbetrouwbaar bondgenootje beschouwen en al helemaal geen zin meer hebben in een militair conflict op het schiereiland. Als de machtswisseling tussen dictator Kim Jong-il en zijn zoon Kim Jong-un tot ineenstorting van het land zou leiden, zou China niet ingrijpen. Het zou vluchtelingen opvangen, maar, daar kwam het op neer, geen bezwaar hebben tegen een overname door Seoel. China zou maar één eis stellen: dat Amerikaanse soldaten wegblijven uit het Noorden.

Sinds die tijd kan China - als dit waar is - nauwelijks positiever over zijn lastige buur zijn gaan denken. Op 26 maart schoot een Noord-Koreaanse torpedo het Zuid-Koreaanse marineschip Cheonan naar de zeebodem, waarbij zesenveertig Zuid-Koreaanse opvarenden sneuvelden. Twee weken geleden ploften honderden artilleriegranaten uit het Noorden neer op het Zuid-Koreaanse eiland Yeonpyeong. Beide incidenten brachten Peking in grote verlegenheid - je valt je bondgenoot niet onmiddellijk af, maar hoe valt stilzwijgen aan de rest van de wereld uit te leggen? Beide acties zetten China in zijn hemd omdat ze demonstreerden hoe weinig China te zeggen heeft in Pyongyang.

Ik denk dat de cables uit Seoel héél erg waar zijn. En ik denk dat Nederland er ook iets meer van weet, al staat dat in nog geen enkele cable - maar dat kan nog komen. Zelfs bij mij viel er een kwartje toen ik de Wikileaks-cable las.

In het voorjaar kreeg ik bezoek van een diplomaat van de Zuid-Koreaanse ambassade in Den Haag. Hij wilde graag spreken met een opiniemaker. Ik vermoedde een gesprek over de Noord-Koreaanse atoombom en het schieten op Zuid-Koreaanse oorlogsschepen. Maar de diplomaat gaf een onverwachte wending aan het gesprek en vroeg of ik 'Nederlandse' ideeën had over een eventuele hereniging van Noord- en Zuid-Korea. Ik was een beetje verbaasd en vroeg of daar aanleiding toe was. Het antwoord was dat de nieuwe regering van president Lee Myung-bak op alles voorbereid wilde zijn, en voorzichtig hintte hij op een herenigingsscenario dat zich rond het vertrek (= sterven) van Kim Jong-il zou kunnen voordoen.

Dat kon ik volgen, de regering-Lee kent zelfs een ministerie voor Herenigings­zaken. Ik zei dat ik me als Nederlander kon voorstellen dat Zuid-Korea er goed aan zou doen de geschiedenis van de Duitse hereniging in 1989-1990 te bestuderen. Het was toen verstandig dat er een zogeheten 2+4 overleg was, de beide Duitslanden overlegden met vier grote landen (de VS, de Sovjetunie, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) over de gevoelighe­den rond het ontstaan van een sterk herenigd Duits­land. En ik zei dat de kleinere buurlanden, waaronder­ Ne­derland en Polen, zich gepasseerd­ ­voel­den omdat ze niet aan tafel mochten zitten. Daarom gedroegen ze zich lastiger dan je van die landen zou verwachten. Zuid-Korea zou er verstandig aan doen een herenigingsproces te 'begeleiden' met zo'n buurlandenberaad. Beleefd nam de diplomaat afscheid, ik denk op weg naar zijn volgende afspraak.

Op 3 oktober, de dag waarop Duitsland zijn hereniging herdenkt, las ik dat Duitsland Zuid-Korea gaat helpen bij de voorbereiding op hereniging met Noord-Korea. De Duitse staatssecretaris Christoph Bergner van Binnenlandse Zaken meldde dat hij een overeenkomst had getekend met onderminister Chun Sig-kim van Herenigingszaken. Een expertgroep gaat bekijken hoe de Korea's het verloop van de Duitse hereniging kunnen overnemen. Daar moest ik aan denken toen ik de Wikileaks-cable las, en ik zag de cable uit The Hague al voor me.