Zonder Europa had Thatcher nooit de Falklandoorlog gewonnen

Dit is een aflevering van de dagelijkse rubriek 4 Uur Nieuwsbreak van De Volkskrant. In deze rubriek neemt De Volkskrant iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door. Deze keer met Clingendael's Ko Colijn.

De Engelse oud-premier Margaret Thatcher is op 87-jarige leeftijd overleden, de Russische president Vladimir Poetin is vandaag in Nederland, evenals de secretaris-generaal van de VN, Ban Ki-moon. Hoe denkt Ko Colijn, defensiespecialist en directeur van Clingendael, over het nieuws van vandaag?

Margaret Thatcher is overleden. Behoorde u tot haar bewonderaars?

'Nee, eigenlijk niet. Ik heb haar nooit zoals Mark Rutte als rolmodel gezien. De laatste keer dat ik over haar heb geschreven, was nadat ik de film Iron Lady had gezien. In die film leek het net of ze in haar eentje de Falklandoorlog had gewonnen. Ze werd geprezen om haar moed. Thatcher heeft altijd enorm op Europa afgegeven, maar zonder Europa had zij de Falklandoorlog nooit gewonnen. Door het Europese wapenembargo konden de Argentijnen hun Exocetraketten niet meer gebruiken, waardoor de Falklands veel makkelijker konden worden heroverd.'

Wat voor stempel heeft Thatcher gedrukt op de politieke verhoudingen in Europa?

'Ze heeft de Amerikaanse koers van privatiseringen en een terugtrekkende overheid naar Europa gehaald. Ook wel bekend als Reaganomics.'

Voordat het overlijden van Thatcher bekend werd, was het bezoek dat de Russische president Poetin vandaag aan Nederland brengt nog het belangrijkste nieuws van de dag. Zometeen spreekt Rutte met de Russische president. Kunt u een inschatting maken hoe zo'n gesprek verloopt?

'Rutte zal in zeer minimalistische bewoordingen zeggen dat er in Nederland ook mensen zijn die hun wenkbrauwen fronsen als ze aan de mensenrechtensituatie in Rusland denken, maar hij zal dit onderwerp zoveel mogelijk vermijden. Het heeft namelijk weinig zin om als klein landje heel verontwaardigd te gaan doen. Daarvoor moet je eerder in Brussel zijn. Nederland voert op het gebied van energie een hele eigen koers. Het zal daarbij profiteren van de speciale relatie met Rusland.'

Nederland-Ruslandjaar, dat moet ook een beetje een feestje zijn, nietwaar?

'Die benaming is natuurlijk een prachtig verpakkingsmiddel om met Poetin ook andere, minder zware onderwerpen als mensenrechten te bespreken. En bijvoorbeeld een tentoonstelling in de Hermitage te bezoeken om zo de culturele relatie te benadrukken.'

Rutte heeft het maar druk vandaag: Ban Ki-moon, secretaris-generaal van de VN, is ook al in Nederland.

'Ja, maar die is niet hier om de banden met Nederland aan te halen. Hij is in Den Haag omdat daar een conferentie plaatsvindt over de organisatie rondom chemische wapens. Het is de eerste bijeenkomst nadat Amerika en Rusland overeenkwamen om hun chemische wapenarsenaal uiterlijk in 2012 te vernietigen. Rusland en Amerika hebben uitstel tot 2020 gevraagd. Dat zou nog wel een ding zijn waar Rutte Poetin op kan aanspreken: ruim die dingen toch eens op.'

Ban Ki-moon maakte vandaag bekend dat er een team van de Verenigde Naties klaarstaat om naar Syrië te vertrekken voor een onderzoek naar het vermeende gebruik van chemische wapens. Heeft Assad iets te vrezen?

'Syrië is een van de landen die het verdrag tegen het gebruik van chemische wapens nooit heeft ondertekend. Als Ban ki-moon Assad vraagt of het chemische wapens gebruikt, dan zal dat op niets uitlopen. Als blijkt dat het Syrische regime daadwerkelijk chemische wapens inzet, dan zou de Veiligheidsraad Syrië kunnen veroordelen en volgen er eventueel sancties.'

Over chemische wapens gesproken: de wereld wacht in spanning af of Noord-Korea daadwerkelijk een vierde kernproef zal uitvoeren. Vanochtend leek het daar even op, daarna weer niet. Wat denkt u?

'Ik heb me daar vanochtend erg over verbaasd. De minister van Hereniging zei eerst heel stellig dat hij denkt dat er een vierde kernproef aankomt. Daarna deed hij opeens of er niets aan de hand is.

'Het zou me niets verbazen als Amerika de minister van Hereniging heeft overgehaald om zijn woorden weer in te slikken en te zeggen dat hij verkeerd geciteerd is. De Amerikanen hebben ook besloten om de geplande raketproef niet uit te voeren, want niets mag een voorwendsel zijn om de agressie van Noord-Korea aan te wakkeren.

'Wat mij betreft is hier sprake van overidentificatie - er wordt te veel rekening gehouden met 'het gekke Noord-Korea'. Je moet het land, vind ik, niet het gevoel geven dat het overal mee wegkomt.'

Komt die vierde kernproef er, denkt u?

'Die komt er zeker. Noord-Korea heeft al eerder aangegeven dat het niet bij de laatste kernproef van 12 februari blijft. Waarschijnlijk schieten ze binnenkort - wellicht op de geboortedag van Kim Il-sung op 15 april - de raket af die ze al klaar hebben staan. Die komt dan ergens in zee terecht en vervolgens roept Noord-Korea dat het allemaal erg geslaagd was. Er zijn geen tekenen dat mensen massaal aan het mobiliseren zijn, of dat er een grote oorlog aankomt.'

Hebben we nog belangrijk nieuws over het hoofd gezien?

'Wat door het Noord-Koreaanse wapengekletter onderbelicht is gebleven, is het mislukte atoomoverleg tussen Iran en VN-Veiligheidsraad afgelopen weekend. Het gaat daarbij om een veel diepere nucleaire crisis dan met Noord-Korea. Een clash met Iran komt steeds dichterbij, en dat is zorgelijk.'