De buitenlandisering van het binnenland
De rol van het lokale bestuur in een roerige geopolitieke wereld
Deze essay is gepubliceerd als deel van de essaybundel bij de Staat van het Bestuur 2024. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft tien auteurs gevraagd bij te dragen aan de essaybundel over de toekomst van democratie en bestuur op decentraal niveau.
Motto
Jamais on ne vit mieux le naturel des démocraties, lesquelles n’ont, le plus souvent, que des idées très confuses ou très erronées sur les affaires extérieures, et ne résolvent guère les questions du dehors que par des raisons du dedans.
'Nooit werd de aard van democratieën duidelijker, die meestal alleen maar zeer verwarde of zeer verkeerde opvattingen hebben over buitenlandse zaken en die buitenlandse kwesties slechts oplossen op basis van binnenlandse overwegingen.’
Inleiding
Een heroriëntatie op de geopolitieke positie van Europa, en dus ook van Nederland, is volgens vrijwel alle experts dringend geboden. Alleen al de grootschalige Russische invasie van Oekraïne en de aanhoudende escalatie van het geweld in het Midden-Oosten onderstrepen deze noodzaak. Een ruimer, mondiaal perspectief laat zien dat de zogenaamde ‘liberale, op regels gebaseerde wereldorde’, die na de Tweede Wereldoorlog door het Westen werd gedomineerd, uitgedaagd wordt door nieuwe, opkomende machten. Deze opkomende machten, om in termen van het Duitsland van begin 20e eeuw te spreken, eisen hun Platz an der Sonne op. Een in korte tijd beroemd geworden essay in Foreign Affairs van mei/juni 2024 spreken Andrea Kendall Taylor en Richard Fontaine over de ‘Axis of Upheaval’, een coalitie van China, Rusland, Iran en Noord-Korea, die als expliciet doel heeft om de reële en morele invloed van het westen in te dammen. Een groot deel van de wereld, denk aan verschillende Afrikaanse en Zuid-Amerikaanse landen, maar ook aan India, behoort niet tot deze ‘Axis’. Deze landen zijn desalniettemin steeds minder geneigd het Westerse discourse over de wereldorde te omarmen.
Lokale overheden worden de afgelopen decennia steeds meer gedwongen internationaal te denken. Een groot deel van de uitdagingen waar zij voor staan, heeft een duidelijke buitenlandse component.
