Eenzame weggetjes op het platteland tussen Pittsburg en Philadelphia. Dit is het 'achterlijke' Alabama van Pennsylvania. Uit de autoradio schalt haatkoning Rush Limbaugh als vanouds. Roept dat de 'schuldendeal' een kwalijk geurtje heeft. 'Het stinkt naar vis.
Ik vertrouw Obama niet. Als de Teaparty echt de grote winnaar is, waarom tekent Obama dan de wet?' Rush vermoedt dat Obama een streek uithaalt. Obama kan namelijk de 'supercommissie' onder druk zetten door de tijdelijke Bush-belastingverlaging niet te continueren. Rush oordeelt: 'Belastingverhogingen én enorme defensiebezuinigingen betekenen het definitieve einde van een tweede Amerikaanse eeuw'.
Tja, die eenentwintigste eeuw was juist zo vrolijk ingezet. Toen nog het welvarende en onkwetsbare 'Nieuwe Romeinse Rijk'. Nu tien jaar later staat Amerika aan de rand van de Grand Canyon.
Een diepe maatschappelijke kloof is zichtbaar. Rush neemt afscheid met een tirade waarin hij de jeugdige progressieve achterban van Obama nog even typeert als 'wandelend afval'.
De muziek zet in: America the Beautiful. Een mooie, patriottische smartlap op basis van een gedicht uit 1893. De eerste zinnen denderen door mijn auto: O beautiful, for spacious skies, For amber waives of grain, For purple mountain majesties Above the fruited plain!
America! America! God shed His grace on thee, And crown thy good with brotherhood, from sea to shining sea Maar het kleurrijke graan op de vruchtbare aarde is veranderd in een kale akker. Slecht geklede, ongezonde mensen. Autowrakken en afgebladderde boerderijtjes.
Vergane glorie.
En die broederschap? Zelfs nog onder Clinton herinner ik me een ontmoeting met een groepje Texanen dat op vader Bush had gestemd. Samen stonden we in de rij voor het Witte Huis. Natuurlijk, als gebouw een relikwie voor alle Amerikanen, maar 'Clinton is ook onze president, dus we betuigen hem respect.' Die 'broederschap' was in de jaren negentig al zeldzaam, maar nu helemaal.
Amerika heeft het moeilijk met zichzelf. De signalen zijn talrijk.
Amerika maakt zich los van Afghanistan. Obama zei onlangs: 'Wij moeten ons richten op "nation- building" in eigen land'. Ook de afstandelijke Libië-houding past in een reeks van terugtrekkende bewegingen. 1893 ? Acht jaar later trok Theodore Roosevelt met patriottisch tromgeroffel het Witte Huis binnen. Het nieuwe, industriële Amerika werd een grootmacht.
Teddy liet de nieuwe, spierwitte marinevloot een reis om de wereld maken met op de scheepsvlag de woorden 'Speak softly but carry a big stick'. De macht van Amerika werd van Wall Street tot Hollywood, van Detroit tot het Pentagon vanzelfsprekend.
Aan Obama de taak om de Amerikanen een nieuw tijdperk in te leiden. Jazeker, tot in lengte van dagen zullen de VS een militaire supermacht blijven die zal staan voor een geloofwaardige nucleaire afschrikking. Ook blijven zij een economische grootmacht.
Maar Washington kan de wereld niet meer beheersen. Obama is welhaast de tragische figuur die past bij de aanvang van een langdurig overgangstijdperk.
Hij denkt en praat transnationaal: 'Ieder groot maatschappelijk probleem vergt een grensoverschrijdende aanpak'. Als hem gevraagd wordt naar het Amerikaanse exceptionalisme zegt hij dat andere volkeren ook hun trots hebben.
Wie zo lang zo trots is geweest, heeft moeite met die realiteit. Nu bouwen de Chinezen koortsachtig aan een 'witte vloot' die om te beginnen de Zuid-Chinese Zee als een Carribean moet bevaren.
Onze kleinkinderen zullen nog meemaken dat de Verenigde Staten een machtig maar niet almachtig land is.
Succesfactoren genoeg, maar niet meer in overvloed. Macht delen met anderen. Obama is door doen en niet te doen de boodschapper van dit alles. Dat is wennen.
