Britten waren goed voorbereid op aanslag

De terreuraanslag in Londen komt niet op een onverwacht moment. Donderdag begon immers de G-8 top in Gleneagles. De internationale aandacht was de afgelopen dagen al sterk op het Verenigd Koninkrijk gericht door Live 8, de protesten van de antiglobalisten in Schotland en de uitverkiezing, woensdag, van Londen als stad waar in 2012 de Olympische Spelen zullen worden gehouden.

De verontwaardiging in het land is groot. Tony Blair liet onmiddellijk weten dat de barbaarse aanval op de Britse waarden niet zou lukken. Hij keerde vanuit Schotland terug naar Londen om uit de eerste hand te vernemen ? van politie, de andere hulpdiensten en ministers - wat nu te doen. Een wegblijven uit het crisisgebied was voor Tony Blair onbespreekbaar. Keer op keer heeft hij gedurende de voorbije acht jaar bewezen juist dan op zijn best te zijn. En nu hem tijdens de verkiezingen in het voorjaar grote verwijten zijn gemaakt dat hij de zaken niet onder controle had, komt deze aanslag Blair politiek gezien niet slecht uit.

De Britse regering heeft de afgelopen jaren de bevolking al diverse malen gewaarschuwd dat een aanslag van het Al Qa'ida netwerk niet uit te sluiten was. De vorige minister van Binnenlandse Zaken, David Blunkett, liet in een interview bij de BBC in bedekte termen weten dat de Britse geheime diensten al diverse mogelijke aanslagen hadden verijdeld.

Waarschijnlijk was geen land beter voorbereid op terroristische aanslagen dan juist het Verenigd Koninkrijk. Tijdens de dertig jaar durende burgeroorlog in Noord-Ierland, vaak eufemistisch The Troubles genoemd, hebben er nogal wat aanslagen in Londen plaatsgevonden. In de City zijn toen verscheidene bommen tot ontploffing gebracht. Iedereen die in die jaren Londen bezocht, wist niet anders dan dat hij of zij bij het betreden van een openbaar gebouw alle tassen moest opendoen en moest tonen dat er geen bommen in verstopt zaten. Daarnaast hebben de Britten een uitgebreid netwerk van camera's opgebouwd, die iedereen vrijwel overal ? niet alleen in gebouwen maar ook nu op straat ? kunnen volgen. In het openbaar vervoer hingen overal posters waarin het publiek werd gewaarschuwd voor onbeheerd achtergelaten tassen. Die moest men zeker niet aanraken. Het advies was snel de bevoegde instanties te waarschuwen en afstand te houden. Nadat de IRA met zijn acties in 1998 was gestopt, verdwenen die aanplakbiljetten, maar na 2001 kwamen ze terug. Ook nu hangen deze biljetten overal in en bij het openbaar vervoer. En verleden jaar heeft de Britse regering een brochure uitgebracht met tips wat te doen bij een terroristische aanslag. De brochure bevat informatie over welke bedreigingen er zijn, wat de regering tegen de bedreigingen doet en wat het publiek zelf kan doen, thuis, op het werk of onderweg. De brochure is trouwens ook via internet te raadplegen bij het minister van Binnenlandse Zaken.

De Britse bevolking is dan ook goed voorbereid op wat te doen bij een calamiteit. Niet alleen via brochures maar ook via de televisie werd het publiek de afgelopen jaren een aantal maal getoond hoe de Britse hulporganisaties van politie, ambulances en brandweer samenwerken bij een ramp of aanslag. De BBC wijdde vier programma's aan het onderwerp. Zo werden twee cases behandeld, een waarin een uitbraak van pokken werd gesimuleerd en een waarin een totale verkeerschaos vlak voor Kerstmis werd gesimuleerd. In beide programma's werd de kijker verteld hoe de diverse hulpdiensten bij zo'n crisis werken, maar ook werd veel aandacht besteed aan de problemen die op zo'n moment opdoemen bij de beleidscentra. Later volgden nog twee programma's van de Panorama-redactie, waarin politici en beleidsmakers met allerlei dilemma's werden geconfronteerd.

De voorbereidingen om klaar te zijn voor een terroristische aanslag zijn de afgelopen maanden nog verdergegaan. Dit voorjaar nog werd een station van de ondergrondse in de City tijdens het weekeinde gesloten om er een uitgebreide calamiteitenoefening te houden. Ook in de infrastructuur van het openbaar vervoer zijn veel veiligheidsmaatregelen genomen. Aanleiding daarvoor was vooral een felle uitslaande brand bij het ondergrondse station van King's Cross in 1987, waarbij veel slachtoffers vielen. Daarna zijn alle houten roltrappen uit de Londense ondergrondse vervangen door metalen. Het is tegenwoordig verboden om in de ondergrondse te roken ? in 1987 waarschijnlijk oorzaak van een brand ? en vrijwel ieder half uur worden de perrons en gangen schoongemaakt, om te zorgen dat er nergens brandbaar afval ligt. Op de perrons wordt de reiziger nadrukkelijk gevraagd op te letten op onbeheerde tassen en geen afval achter te laten. Ook in de ondergrondse zijn overal camera's die alles kunnen registreren en een onderdeel zijn geworden van de Britse bewakingsindustrie.

Donderdag viel uit de televisiebeelden op te maken hoe rustig de hulpdiensten hun werk verrichtten en alles onder controle leken te hebben. De Britse stiff upperlip, die de Britten tijdens de Tweede Wereldoorlog toonden door gedurende de bombardementen onverstoorbaar door te gaan, zal ook deze keer wel weer werken.