De bom

Bang voor de bom? Nee, angst voor kernwapens was in de Koude Oorlog relatief. Vanwege een almaar groeiend arsenaal nucleaire wapens aan beide kanten was er afschrikking. Een veilige balans. Daden van sovjetleiders kon je rationeel inschatten. Het steeds krachtiger wapen was zo schadelijk dat het eenvoudig niet te bevatten was. Midden in die Koude Oorlog kregen burgers instructie zich in de gangkast, als het hele erge onverhoopt toch zou gebeuren, te verstoppen. Schoolkinderen moesten onder tafeltjes of kleedjes kruipen. Hoofd tussen de knieën! 'Ga maar rustig slapen' luidde de impliciete boodschap.

Deze week heeft Obama in één ruk het veiligheidskleedje weggetrokken want de Verenigde Staten zal geen kernwapens gebruiken als andere landen (wel een paar uitzonderingen) met bijvoorbeeld biologische en chemische wapens aanvallen. Is Obama krankzinnig geworden? Een pacifist? Verkwanselt hij onze belangen want zijn afschrikkingsgarantie gold immers ook ter verdediging van Navo-landen?

Nee, hij heeft een juist besluit van historische betekenis genomen. De president volgt in wezen het advies dat de Haagse Amerikaan Ivo Daalder een paar jaar geleden heeft gegeven in zijn artikel The Logic of Zero in Foreign Affairs. Het grootste gevaar voor de mensheid is niet meer de nucleaire Sovjet-Unie maar de toegenomen hoeveelheid kernwapens in de wereld en het materiaal om ze te maken. Het traject om die bommen te produceren wordt rap korter. Voor terroristen is het steeds makkelijker aan nucleaire spullen te komen. Amerikaanse inlichtingendiensten zeggen bewijzen te hebben dat Al Qaida op jacht hiernaar is. Welk zinnig mens twijfelt daaraan? Ik niet.

Daalder, en dus ook Obama, stellen dat een omslag in denken nodig is. Het gaat om 'to be or not to be' en dus moeten we streven naar uiteindelijk nul kernwapens. Al zal het nog zo lang duren, dat is voor iedere aardbewoner die aan het leven hangt de enige logische weg.

Acties op korte termijn? Een veel strenger inspectieregime, meer samenwerking en kernwapenvermindering. Amerika moet het voorbeeld geven. Er blijft genoeg conventioneel wapentuig over. Deze week is pas echt duidelijk geworden waarom Obama de Nobelprijs voor de Vrede verdient. Beter nog: de Nobelprijs voor de Veiligheid.