Druk op regime Burma is zinloos

De Burmese militaire junta weigert westerse hulpverleners toe te laten, terwijl anderhalf miljoen mensen in de Irrawaddy delta van zuidelijk Burma na de cycloon Nargis met honger en besmettelijke ziektes bedreigd worden. De hele wereld staat klaar om grootschalig voedsel en medicijnen te distribueren, maar hulp is alleen welkom voor bezorging op het vliegveld van Rangoon. Dan zal de junta, een van de meest verachtelijke en incompetente regeringen ter wereld, met zijn 428.000 man tellende ondervoede en onderbetaalde leger de rest doen.

De junta acht uithongering van de bevolking en verspreiding van ziektes vanwege de tienduizenden ronddrijvende lijken een minder kwaad dan de aanwezigheid van honderden professionele hulpverleners van niet-gouvernementele organisaties. Deze onderhouden immers contacten met westerse regeringen en media en zouden zo'n vernietigend beeld van de wantoestanden in het verpauperde, geïsoleerde land wereldkundig maken dat daarmee een einde komt aan dit regime.

De junta heeft zijn eigen agenda zowel voor de nabije als de verre toekomst. De eerste stap was een 'referendum' op 10 mei, dat ongeacht de verwoesting en chaos doorgang heeft gevonden. Inzet was een nieuwe grondwet die volgens het 'zeven fasen-plan' van de generaals de weg moet banen naar 'een discipline bevorderende democratie, passend bij Burma's multi-etnische samenleving'. Westerse regeringen en Burmese dissidentenorganisaties vrezen dat de grondwet de militaire opperheerschappij zal bestendigen. Die duurt al sinds de staatsgreep van 1962. Ook zal hij Aung San Suu Kyi's partij, de Democratische Liga uitsluiten als stroman van westerse belangen. Verkiezingen met deelname van meer partijen, gepland voor 2010 zullen pas aantonen wat voor soort (geleide) democratie het wordt.

In Azië wordt anders gedacht over democratie dan in het Westen. India is de oudste meerpartijen democratie, maar wordt als chaotisch en economisch ineffectief beschouwd. Burma's oostelijke buurland Thailand is een constitutionele monarchie met een moderne economie, maar met een wisselvallige democratie en eveneens gedomineerd door militairen. Singapore is een hyperefficiënte 'quasidemocratie', waar een partij permanent aan de macht is en oppositie min of meer getolereerd wordt. China is een leninistische éénpartijstaat, die dynamisch staatskapitalisme praktiseert. Deze vier landen zien het plan van de Burmese generaals als een stap voorwaarts, die het voordeel van de twijfel moet krijgen.

China wijst de westerse poging om het lot van de 1,5 miljoen cycloon-slachtoffers aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties voor te leggen af. Tot een formeel veto hoefde het niet te komen. Burma heeft daarop Asean, de Associatie van Zuidoost Aziatische Naties, waarvan het een weerbarstig lid is, gevraagd om in de woorden van secretaris-generaal Surin Pitsuwan 'vanwege Burma's voortdurende wantrouwen tegen het Westen', de leiding op zich te nemen van de internationale hulpverlening aan Burma. De 'coalitie van mededogen' voor Burma van Asean is inmiddels in actie en het is afwachten of zij succes zal hebben.

De Franse minister van buitenlandse zaken, Bernard Kouchner, heeft als eerste een militaire humanitaire interventie tegen Burma bepleit. Maar zelfs de huidige Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties, Zalmay Khalilzad, heeft de boot letterlijk afgehouden, de mogelijkheid openhoudend dat het in de toekomst wellicht aan de orde zal komen. Khalilzad was tot voor kort ambassadeur in Irak en heeft tot Amerika's grote schade en schande ervaren dat een onbekend land binnenvallen aanzienlijk gemakkelijker is dan er weer heelhuids uit te komen. Een humanitaire invasie zou alleen kans op succes hebben als er een scheuring binnen de junta komt en als het Burmese leger deserteert.

De Amerikaanse sancties zijn een complete mislukking en hebben Burma alleen maar verder in de armen van China gedreven. Hetzelfde geldt voor de iets mildere sancties van de Europese Unie. De EU heeft sinds eind vorig jaar een speciale gezant voor Burma, de linkse Italiaanse politicus Piero Fassino. Hij bereisde de regio in december met een litanie van dreigementen dat Brussel de sancties zou verscherpen als de junta niet door de knieën ging. De media in Thailand, de meest vrije in Zuidoost-Azië hadden alleen maar spot en hoon voor hem. De sancties treffen de verkeerde mensen en zijn nooit effectief zolang Burma grote handelspartners als China, India en Thailand als buren heeft, met enorme belangen in de gassector.

Europa en Amerika moeten zich realiseren dat als zij een confrontatie aangaan met een Aziatisch land, zelfs een aanstootgevend land als Burma, de overige Aziaten aan de zijde van hun nabije buur zullen staan.