Europa

Wederzijdse liefde hoeft niet altijd bevestigd te worden. Een halfjaar geleden nog zei Obama in Berlijn dat er geen betere partner dan Europa is. In zijn inauguratietoespraak noemde hij Europa niet. Wel impliciet, want hij presenteert een open Amerika dat de dialoog zoekt en bondgenoten koestert. Het 'Je bent voor ons of tegen ons' is verstomd.

Eigenlijk geeft Obama aan dat wij in een overgangstijdperk leven. Amerika is niet meer de eenzame supermacht, steeds meer de eerste onder zijns gelijken. Obama noemt zichzelf een 'global citizen'.

Obama is als een Woodrow Wilson, die begin 20ste eeuw regeerde. Toen was Amerika een nieuwe grootmacht, nog geen supermacht. Washington had destijds belang bij een geordende wereld die het niet kon domineren. Is Amerika terug bij af? Zover is het nog niet. Vooralsnog zal Obama's buitenlandse politiek voor velen een verwarrend beeld opleveren, zwevend tussen Wilsoniaans legalisme en eigenbelang.

Obama sluit Guantánamo Bay, wil meer samenwerken met het Internationaal Strafhof.

Maar Obama zal nog wel degelijk unilaterale trekken vertonen. Hij heeft gezegd de soevereiniteit van Pakistan te willen schenden als Al Qaida zich daar etaleert. Hij zal van Duitsland en Frankrijk niet zozeer gevechtstroepen voor Afghanistan vragen, maar eisen. De Bush-doctrine op basis waarvan de Amerikaanse president het recht heeft een oorlog te beginnen tegen een voor de internationale gemeenschap onzichtbare vijand wordt niet fundamenteel gewijzigd.

In deze 'tussentijd' doet Europa er verstandig aan mondiale netwerken te versterken. De Veiligheidsraad moet meer permanente leden krijgen en de Navo nog vaker 'global' acteren.

In ons 'werelddorp' is de Atlantische Oceaan niet meer relevant. De Verenigde Staten en Europa hebben hechte waarden en belangen gemeen. Ze liggen naast elkaar en vormen een democratische as, waar landen als India, Brazilië en Japan zich bij kunnen aansluiten.

Onze wereld wordt steeds gevaarlijker. Europa moet snel eenheid verkrijgen. Slagvaardig zijn teneinde verantwoord een groeiend machtsvacuüm mee helpen op te vullen. Europa moet een president krijgen die à la Obama pragmatisch regeert over een divers gebied op basis van een democratische consensus. Dat is de sleutel tot meer stabiliteit en vrede in de wereld.