Gore over de buiten- en binnenlandse politiek van Bush

Voor Gore zijn er geen grenzen meer. Woorden als 'afzettingsprocedure' en 'misdadig gedrag' worden niet letterlijk genoemd, impliciet wel.

Het aantal terroristische aanslagen wereldwijd is bijna verviervoudigd. De jihad in Irak heeft een nieuwe generatie van terroristen opgeleverd. 'In plaats van de wereld beter maken werd het onder Bush alleen maar slechter. We zijn minder veilig vanwege zijn politiek. Hij heeft meer woede en minachting tegen ons opgewekt dan welke leider ook in de geschiedenis van onze natie.'

De oud vicepresident wijst erop dat de VS alle goodwill na 11 september in recordtijd heeft verspeeld. 'Toen de Taliban verdreven was had Bush moeten luisteren naar mijn voorstel om een internationale troepenmacht van 35.000 soldaten naar Afghanistan te sturen. Net zoals we dat in Bosnië hadden gedaan. In militaire kringen waren er wél vele voorstanders van dit plan.'

De regering-Bush heeft de waarheid gemanipuleerd door journalisten te betalen en zelfs nepjournalisten te creëren die Witte Huis-persconferenties mochten bijwonen. 'Ik kan mij niet herinneren dat er ooit een regering is geweest die het aanhoudende, systematische misbruik van de waarheid op deze routinematige wijze heeft geïnstitutionaliseerd.'

Een belangrijk deel van het boek richt zich dus op de actuele politiek. Veel is al eerder gezegd maar Gore heeft het vermogen om de lezer in heldere taal een barrage aan observaties en argumenten voor te schotelen waardoor je het gevoel krijgt nu eens werkelijk achter de schermen te kunnen kijken.

Gore's boek wordt echt interessant wanneer hij zijn beschuldigingen in een breder en ook historisch kader plaatst. De Amerikaanse geschiedenis kende wel vaker tijdens oorlogen spanningen van interne aard waarbij veiligheidswetgeving werd gemanipuleerd. Neem de Tweede Wereldoorlog toen Japanse Amerikanen werden geïnterneerd. Of de Korea-oorlog toen senator McCarthy jacht maakte op communisten. Daarna was er altijd weer een 'Back to normalcy'-reactie. Het gezonde verstand zegevierde uiteindelijk weer.

Zo'n correctie zal er deze keer niet zo gauw komen. Gore wijst op het 'eindeloze' karakter van de 'war on terror', zoals geformaliseerd in de Bush-doctrine. In essentie gaat die doctrine uit van dominantie en preëmptieve oorlogsvoering. Gore noemt deze doctrine 'onzinnig'. Artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties geeft ieder land al lang dit recht. Verschil is nu echter dat de regering-Bush in Irak buiten de Verenigde Naties om opereerde terwijl er bovendien geen sprake was van een veiligheidsdreiging.

Gore waarschuwt dat het presidentschap onder Bush dus sterk in macht is toegenomen. De president bepaalt hoogst persoonlijk of iemand een 'illegale vijandige strijder' is die vervolgens buiten de Geneefse Conventies wordt geplaatst.

Op dit cruciale moment in de geschiedenis appelleert Gore ook aan de 'Founding Fathers' die het Amerikaanse volk een grondwet schonken die beschouwd kan worden als een product van de Verlichting, van de Rede. Een filosoofpoliticus als Thomas Jefferson geloofde heilig in de ontwikkeling van een goed geïnformeerde burgerij. Vooral een snelle groei van kranten zou tegenwicht bieden aan politici.

Volgens Gore leven we nu in een tijdperk waarin met name de televisie steeds meer wordt gedomineerd door het establishment. Burgers worden voortdurend door public-relations experts en spindokters gemanipuleerd. De verkiezing van Bush is de ultieme illustratie van de huidige 'aanval op de rede'. Gore's hoop is gevestigd op het internet als medium van vrije nieuwsgaring maar ook daar ziet hij censuur opduiken nu er steeds meer grote economische en politieke belangen mee gemoeid zijn.

Gore's boek geeft een inktzwart beeld van Amerika. In de New York Times boeken top tien staat het al op de eerste plaats. Gore raakt blijkbaar een snaar. Het zo gepolariseerde Amerika verkeert in een mentale crisis. Veel Amerikanen schamen zich voor hun politici. Net als met het milieu is Gore meer en meer hun profeet.

Maar ik mis in dit politieke boek een politieke agenda voor de komende vier jaar. Wie zo tamboereert op de trommel van de moraliteit en zo stevig aan de alarmbel trekt, heeft als ervaren politicus de morele plicht om mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Als de filosoofpoliticus Gore niet meedoet, is hij hypocriet want uiteindelijk worden in de politieke arena de keuzes gemaakt. Dus: 'run Al, run'. Verantwoordelijkheid nemen!