Israël vertrouwde te veel op luchtwapen tegen Hezbollah

Hoewel de Israëlische luchtmacht onder ideale omstandigheden in Libanon tegen Hezbollah vocht; heeft deze toch gefaald. Kees Homan weet waarom.De Pruisische militair Helmuth von Moltke heeft eens gezegd dat geen enkel plan het eerste contact met de vijand overleeft. De Israëlische strijdkrachten zijn de afgelopen weken op harde wijze geconfronteerd met deze militaire wijsheid. Het Israëlische plan was om met luchtstrijdkrachten op snelle wijze de raketinstallaties en commandocentra van Hezbollah uit te schalcelen, om zo de capaciteiten voor een verdere militaire dreiging van Hezbollah te elimineren. Tegelijkertijd zou voldoende schade aan de Libanese infrastructuur worden toegebracht om de bevoorrading van Hezbollah te verlammen. Tevens moesten de Israëlische luchtbombardementen aan de Libanese regering duidelijk maken dat zij Hezbollah niet langer vrij spel kon geven in Libanon. Het plan werd een fiasco. De meest geavanceerde krijgsmacht in het Midden-Oosten bleek niet in staat Hezbollah uit te schakelen.

Het opzienbarendste fenomeen was de inzet door Hezbollah van duizenden artillerieraketten tegen burgerdoelen in Israël. De Israëlische krijgsmacht had hier geen adequaat antwoord op. Het gaat hier om eenvoudig te produceren en te bedienen raketten, waarvoor geen complex terugstootmechanisme vereist is. Verscheidene lanceerbuizen kunnen op een lichte vrachtwagen worden geplaatst en een enkele lanceerbuis kan zelfs op de rug van een ezel of een soldaat worden vervoerd.

Hoewel de geringe precisie van de raket een nadeel is, vormt hij - zoals is gebleken - een uitstekend terreurwapen tegen burgerdoelen. Aangezien de raket veel vuur en rook produceert, die positie van de lanceerder verraadt moet deze zich snel terugtrekken. Het onderscheppen van deze artillerieraketten is een gecompliceerde zaak, omdat de vluchtduur zeer kort is. Voor afstanden van 20 tot 40 kilometer bedraagt de vluchtduur slechts een à twee minuten. Tot op heden beschikt Israël niet over een antiraketsysteem dat deze raketten tijdig kan onderscheppen. Gezien de enorme kosten om zo'n systeem te ontwikkelen, heeft Israël in het verleden hiervan afgezien. Na de ervaringen van de afgelopen weken lijkt een heroverweging waarschijnlijk.

Maar afgezien van deze raketten rijst de vraag hoe het mogelijk was dat Israël niet in staat was definitief met Hezbollah af te rekenen. In de gemaakte analyses komt een aantal belangrijke verklaringen voor. Allereerst ontbrak het de Israëlische krijgsmacht aan goede inlichtingen. Dit bleek al eerder ook de achilleshiel te zijn van de Amerikanen bij de invasie in Irak. De Chinese generaal Sun Tzu noemde al eeuwen geleden in zijn boek over de kunst van het oorlogvoeren, dat het kennen van je vijand een van de belangrijkste beginselen van oorlogvoering is.

Israël was niet goed op de hoogte van de slagorde van Hezbollah, maar het onderschatte ook het aantal wapens en de variëteit. Zo kwam de kruisraket die een Israëlisch schip trof en aan vier militairen het leven kostte als een volslagen verrassing. Ook onderschatte Israël de motivatie en het weerstandsvermogen van de tegenstander. Bovendien keerde - naar Israël had verwacht - de publieke opinie in Libanon zich niet tegen Hezbollah, maar tegen Israël.

De belangrijkste militaire fout die Israël maakte, was dat te lang om de effectiviteit van het luchtwapen werd vertrouwd, zonder tegelijkertijd substantiële aantallen grondtroepen in te zetten. De Israëlische 'gier en slang'-doctrine, waarbij de luchtstrijdkrachten (gieren) de troepen en materieel van de Hezbollah (slangen) uitschakelen, bleek geen succes. Hoewel het luchtwapen een onmisbaar machtsmiddel is, kan het nooit de strijd op de grond beslissen.

De Israëlische luchtmacht opereerde onder ideale omstandigheden. Er was geen vijandelijke luchtmacht en luchtverdediging; het was goed weer en gezien de korte afstanden, was er geruime tijd om boven het gevechtveld te vliegen.

Maar moderne precisiewapens zijn vooral effectief tegen 'vaste' doelen. Het resultaat was dat Hezbollah weinig terrein moest prijsgeven en ook weinig raketten verloor. Maar deze les was ook al getrokken uit interventie in Kosovo in 1999. Na wekenlange luchtbombardementen was het vooral het wegvallen van de steun van Rusland aan Servië en de dreiging van NAVO landstrijdkrachten in te zetten, die een eind maakte aan de strijd. Ondanks de talloze gevechtsvluchten van de NAVO, bleek na afloop het grootste deel van de Servische tanks en pantservoertuigen nog ongeschonden te zijn. Een andere les is dat een groep als Hezbollah (maar ook de Taliban) niet alleen terroristische acties tegen burgerdoelen pleegt; maar ook het gevecht niet uit de weg gaat. Zij toont ook de wil en vastberadenheid om op het gevechtsveld het man-tegen-man-gevecht aan te gaan. Hezbollah doet dat beter dan de meeste landen in de regio in recente decennia hebben laten zien. Door haar eenheden te verspreiden en zelf de plaats en tijd van de strijd te kiezen en gemotiveerd te vechten.

De strijd tussen Israël en Hezbollah heeft ook duidelijk gemaakt dat terrorisme niet langer een beperkte, ondoorzichtige, vrij ongeorganiseerde dreiging is. Hezbollah heeft een innovatief leger dat beschikt over strategische diepte en een verrassende veerkracht. Kortom, we zijn getuige van de opkomst van transnationale terroristische legers.

Tot slot was er sprake was van een asymmetrische strijd tussen Israël en Hezbollah, waarbij de asymmetrie in doeleinden belangrijker was dan die in middelen. De twee partijen hanteerden andere maatstaven voor een overwinning. Voor Israël was sprake van een zege indien Hezbollah totaal zou zijn geëlimineerd en in de toekomst geen bedreiging meer zou vormen voor Israël. Voor Hezbollah betekende een overwinning dat ze de strijd zou kunnen blijven voeren.

Ondanks de deze week aangenomen VN-resolutie, zal dat laatste voorlopig het geval zijn.