Laat Medvedev niet verdelen en heersen

Ook onder Medvedev zal Rusland assertief zijn. Het Westen moet dat eensgezind tegemoet treden.Dmitri Medvedev wordt vandaag ingezworen als derde president van de Russische Federatie en morgen zal hij Vladimir Poetin benoemen tot premier. En onder het toeziend oog van deze twee nieuwe leiders rollen vrijdag voor de eerste keer sinds 1990 tanks en kernwapens over het Rode Plein ten teken dat Rusland in de internationale arena terug is als supermacht. Wat moet het Westen aan met deze assertieve mogendheid?

Sinds Poetins beruchte toespraak op de veiligheidsconferentie van München van februari 2007 zijn de relaties met het Westen aanmerkelijk verslechterd. Zo is de hoeksteen van het veiligheidsbeleid van na de Koude Oorlog, het Verdrag inzake de Conventionele Strijdkrachten in Europa (CSE), door Rusland opgeschort. Tegelijkertijd heeft Rusland steeds meer zijn militaire tanden laten zien, van ondermeer raketdreigingen tegen Polen, Tsjechië en Oekraïne en zeer recentelijk het neerschieten van een Georgisch onbemand toestel tot het dreigen met troepenconcentraties in de separatistische regio's in dat land. Toch gaat de economische, politieke en militaire samenwerking met het Westen gewoon door en is er zeker geen sprake van - wat sommigen stellen - een nieuwe Koude Oorlog. Gezien diens vergelijkbare uitspraken op veiligheidsgebied, zal dit onder Medvedev niet anders zijn dan onder Poetin.

Het Westen moet als antwoord een drieledig beleid voeren, van conflictvermijding, samenwerking en standvastigheid. Onnodige confrontaties, zoals die rond de Estse verplaatsing van een Russisch oorlogsmonument in april 2007, moeten we vermijden. Om te voorkomen dat Rusland zich verder isoleert en afzet tegen het Westen moet Moskou juist worden bedolven onder voorstellen voor intensivering van politieke en militaire samenwerking, maar wel met goed gecontroleerde afspraken. Dat is de manier bij uitstek om onderlinge relaties te bevorderen.

Onder geen beding moet het Westen Rusland economisch en politiek links laten liggen, dat bevordert rigide beleid. Tegelijkertijd moeten we ook niet nalaten het verdrukte democratische geluid in Rusland te ondersteunen. Het valt te hopen dat in Rusland een stevige middenklasse gestalte krijgt die druk op het autoritaire regime kan vergroten om in te stemmen met democratiseringsmaatregelen. Het is daarom verstandig te investeren in Rusland zodat die middenklasse kan ontstaan.

Positieve beleidskeuzes als het Russische voorstel om transitrechten te verlenen aan de Navo voor transporten over zijn grondgebied voor de militaire operatie in Afghanistan en de opleiding van anti-drugs specialisten voor dat land, moeten we toejuichen en aanmoedigen. Daarbij mogen we de Russen best tegemoet komen. Bijvoorbeeld door als alternatief voor het gewenste vertrek van de Russische troepen uit Moldavië en Georgië de stationering van Europese (EU) troepen naast - niet in plaats van - die van het Russische leger aan te bieden. Daar waar de Navo, lees de VS, niet welkom is, kan dit wellicht een goed alternatief zijn.

Naast conflictvermijding en samenwerking moet westerse eensgezindheid in de richting van Moskou een beleidspijler zijn. Daar schort het nogal eens aan, en Rusland maakt er in het kader van 'verdeel en heers' naar hartelust gebruik van. Een actueel voorbeeld is de verdeeldheid op de Navo-top van Boekarest over het 'kandidaatlidmaatschap' van Georgië en Oekraïne. De Russische reactie was voorspelbaar, het land doet er alles aan om onrust te zaaien in en rond deze twee staten - zoals het genoemde schietincident en militaire dreigementen - om instemming alsnog te voorkomen.

Een ander voorbeeld ligt op het terrein van energie. Rusland wenst zijn dominante positie te continueren door alternatieve pijpleidingen naar Europa met olie en gas uit Azerbeidzjan, Kazachstan en Turkmenistan tegen te gaan. Ondanks de obligate uitlatingen over een gezamenlijk Europees energiebeleid, zijn de afgelopen maanden Oostenrijk, Bulgarije, Hongarije en Griekenland bilateraal in zee gegaan met het Russische Gazprom. En ook Nederland doet hier vrolijk aan mee, met de deal tussen Gasterra (Gasunie) en Gazprom. Rusland heeft de buit binnen, de alternatieve Europese pijpleiding Nabucco is letterlijk een lege huls. Energiedeals met Rusland zijn prima maar dan wel als collectieve Europese contracten en niet bilateraal.

Het Kremlin, ook onder Medvedev, weet dat verdeeldheid de achilleshiel is van het westerse beleid in de richting van Rusland. Een meer consequente en eensgezinde politiek ten aanzien van Moskou - waarbij conflictvermijding, samenwerking en controle op afspraken centraal staan - is de uitdaging waar het Westen voor staat.