Onmiddellijk werd gesproken van Amerikaanse toestanden. Was nog niet eerder in Nederland voorgekomen. Een 'eenzame gek' wandelt met diverse wapens een winkelcentrum binnen en begint wild om zich heen te schieten. Het profiel van een jonge twintiger die psychische problemen heeft sluit nauw aan bij het Amerikaanse daderprofiel. Driekwart van de tientallen schietpartijen die de afgelopen jaren in Amerikaanse winkels hebben plaatsgevonden zijn gepleegd door types à la Van der V. uit Alphen aan den Rijn.
De Alphense schietpartij werd al meteen in onze media vergeleken met die in Omaha, Nebraska waarbij negen doden vielen. Maar kun je nog wel spreken van Amerikaanse toestanden als grenzen wegvallen, als de zwarte markt voor wapens internationaal is, als over de hele wereld dezelfde 'misdadige' computerspellen gespeeld worden en psychische problemen niet aan één cultuur zijn voorbehouden? Nee dus.
Maar de maatregelen die genomen worden om winkelveiligheid te bevorderen zijn wel verschillend. Daar kun je van leren. Het Amerikaanse ministerie van binnenlandse veiligheid adviseert zwaar bewapende beveiligers bij de toegang van een winkelcentrum neer te zetten. Deze moeten de klanten in de ogen kijken en alert zijn op vreemde uitdrukkingen op het gezicht en wonderlijke pakketten of tassen die zij bij zich dragen. Wie geen oogcontact maakt, is al enigszins verdacht en wordt verder gevolgd. In een tweede ring, in het winkelcentrum, lopen duidelijk zichtbaar andere veiligheidsmensen. Dat zou moeten afschrikken.
Binnen en buiten het winkelcentrum wemelt het van de camera's. Op de nodige afstand zijn parkeerplaatsen gesitueerd en worden mobiele, metalen barrières geplaatst die alleen maar neergaan voor distributeurs waarvan de papieren streng gecontroleerd worden. Alles tezamen een nieuwe variant op 'Big Brother is watching you'.
Het kan nog strenger. Een recent rapport van dat Amerikaanse ministerie wijst op 'Israëlische toestanden' waarbij iedere bezoeker ook nog eens door een metaaldetector gaat zoals op vliegvelden (ook zo'n 'soft target') al jaren gebruikelijk is.
Willen we dat? Nee. Wel vind ik dat we iets kunnen doen, zoals bijvoorbeeld op gezette tijden een training van immers permanent aanwezig winkelpersoneel en veiligheidsmensen gericht op de vraag hoe je het verstandigst moet reageren als het allerergste plaatsvindt.
Wij moeten accepteren dat in feite uiterst minimale risico's om bij zo'n aanslag betrokken te raken, helaas bij het leven horen. Ik wil niet winkelen in een gevangenis met toonbanken. Als je de veiligheidsfreaks hun gang laat gaan, komen er ooit nog eens wachttorens met mitrailleurs op de hoeken van een winkelcentrum. Als die maar niet door een 'eenzame gek' gebruikt worden!
