Nucleaire Roulette

Terwijl het Westen al jaren probeert te voorkomen dat Iran kernwapens ontwikkelt, heeft Rusland de islamitische republiek altijd de hand boven het hoofd gehouden. Sterker nog, de Russen leverden het grootste deel van de technologie voor het Iraanse nucleaire programma. Op 6 februari volgde een verrassende ommezwaai: "Iran laadt de verdenking op zich dat het kernwapens ontwikkelt", liet de Russische onderminister voor Buitenlandse Zaken, Aleksandr Losyukov, aan journalisten weten. Die opmerking is een eerste barstje in het pro-Iranfront, dat voornamelijk uit Rusland en China bestaat. Binnen de Verenigde Naties liep Rusland voorop om alle harde maatregelen tegen Iran te blokkeren, met als argument dat Iran recht heeft op vreedzaam gebruik van kernenergie.

Rusland heeft grote economische belangen in Iran. Per jaar bedraagt het handelsverkeer tussen beide landen volgens schattingen zo'n drie miljard euro. Iran is een grootafnemer van Russische geavanceerde wapensystemen en de technologische steun bij het nucleaire programma levert ook de nodige harde valuta op - alleen al de nucleaire reactor die de Russen in Bushehr helpen bouwen, is goed voor circa anderhalf miljard euro. Daarnaast vergroot de goede band met Iran de Russische machtspositie in het Midden-Oosten en tenslotte delen Iran en Rusland de ambitie om de Amerikaanse hegemonie zoveel mogelijk tegen te werken.

Vanwaar nu deze openlijke ommezwaai? Het antwoord lijkt simpel: ook Rusland wil niet dat Iran nucleaire wapens verwerft. Nog afgezien van het feit dat de Russische kernwapens des te machtiger zijn als anderen ze niet hebben, zitten de Russen niet te wachten op instabiliteit, een nucleaire wapenwedloop of zelfs nucleaire catastrofes aan hun zuidgrens. En wat als er een conflict uitbreekt en Iran onder Amerikaanse invloed komt?

De Russen weten best dat hun nucleaire assistentie in de afgelopen jaren niet alleen voor vreedzame doeleinden werd gebruikt, en zij weten ook dat zij ooit ergens een streep zouden moeten zetten. Zij zijn er echter vanuit gegaan dat die hulp weinig kwaad kon als ze maar op tijd op de rem zouden trappen - en intussen konden ze er wel op vele manieren van profiteren. Rusland heeft niet voor niets voortdurend vertragingen veroorzaakt. De Bushehr-reactor had al lang af kunnen zijn, als de Russen niet steeds technische problemen (uiteraard 'veroorzaakt door Iraanse partners') hadden gehad en als de bouw niet meermalen was stilgelegd wegens (door Iran ontkende) 'betalingsachterstanden'. Iran heeft het Russische spelletje ook wel door, maar speelt mee om er zelf eveneens zoveel mogelijk gewin uit te halen.

De Russische nucleaire hulp zal zeker niet meteen worden stopgezet, maar vermoedelijk verder vertraagd worden. De Russen hebben ongetwijfeld essentiële benodigdheden voor een nucleair programma nog niet gedeeld met Iran, zodat het project niet succesvol kan worden afgerond. Dat is gevaarlijk spel, want er zijn meer aanbieders op de markt: ook via Noord-Korea of criminele netwerken uit Pakistan of de voormalige Sovjetrepublieken zou Iran de ontbrekende technologie kunnen bemachtigen. Mocht zoiets ineens bekend worden, dan zal Rusland waarschijnlijk eieren voor zijn geld kiezen en hardere maatregelen door de internationale gemeenschap niet blokkeren - al zal een (Amerikaanse) militaire interventie hoe dan ook te ver gaan.