Zie ik daar een nieuw wigje tussen Europa en de verenigde Staten? De irritatie in politiek Washington neemt toe over het nauwelijks stimuleren van de economische groei in Europa, de nieuwe zieke man van de wereld.
Natuurlijk, forse overheidsbezuinigingen moeten worden doorgevoerd, maar daarnaast moet en zal de economische groei doorzetten. In Amerika en in Europa. Maar hoe doe je dat? Typerend voor de verschillende denkpatronen is dat een hoge Nederlandse diplomaat mij vorige week na de bekendmaking van de laatste economische cijfers opgelucht vertelde dat de Amerikaanse economie op jaarbasis toch maar mooi een paar procenten groeit.
Opgelucht? Ben je gek geworden?, zal de reactie bij Amerikaanse Democraten én Republikeinen zijn. Amerikanen blijven, ondanks moeilijke economische tijden, nog altijd vooruitgangsoptimisten en daar past een forse economische groei bij. Maar hoe moet je dat doen in het huidige, algehele bezuinigingsklimaat? volgens Romney door een flinke belastingverlaging voor het noodlijdende bedrijfsleven. volgens Obama vooral via belastingverlagingen voor de burgers, lees de middenklasse, en gerichte overheidsinvesteringen.
In de VS hoor je in dit verkiezingsjaar steeds vaker de slogan: 'It's the European economy stupid.' De twee continenten zijn met elkaar verstrengeld. Alleen al Nederland als derde investeerder en negende handelspartner levert Amerika bijna één miljoen banen op. Als het in Europa fout gaat kan Obama het wel schudden. In een verkiezingsjaar telt iedere tiende van een procent lagere of hogere werkloosheid. Daarom bemoeit minister Geithner van financiën zich inmiddels ook met ons strenge Duitse model gebaseerd op de ijzeren 3%-begrotingsregel. Roept hij Merkel, De Jager en andere 'groeiremmers' op tot 'flexibiliteit'.
Nu kunnen wij dit soort interventies wegzetten als goedkoop politieke gemanoeuvreer uit eigenbelang. Maar het betreft hier zeker ook een gemeenschappelijke noodzaak. De Amerikaanse houding is als een soort counterbalance voor het zuinige Europese denken.
Lees het nieuwe boek van Paul Krugman, End this Depression now!. De vermaarde progressieve econoom pleit er welhaast wanhopig voor de geldkraan tijdelijk maar eens flink open te draaien. Hij wijst ook op een paar invloedrijke Keynesiaans denkende economen uit het economische team van Romney, die geen radicale bezuiniger is, maar in wezen een gematigd, verstandig politicus die de groei ook wil aanjagen. Een eventuele president Romney zal begrijpen dat de stilgevallen economie alleen echt kan worden aangezwengeld als de overheid het voortouw neemt.
De tijden zijn veranderd. Krugman stelt dat de vS en Europa in feite in een depressie zijn beland maar dat die (nog) niet zo ernstig is als in de jaren dertig. Groot voordeel is dat we nu weten wat er toen gebeurd is. We kunnen lessen trekken; lessen die volgens Krugman in feite heel eenvoudig toepasbaar zijn. Binnen twee jaar kan de massawerkloosheid zijn verdwenen.
Natuurlijk, de overheidsfinanciën waren toen niet zo uit de hand gelopen als nu. Maar nood breekt wet. Als vertrouwen echt zo belangrijk is, moet je landen niet kapot bezuinigen met ook nog eens als gevolg overal toenemende politieke instabiliteit. Met een werelddeel als Europa kun je maar beter niet te veel risico nemen.
Mij valt in Europa op dat geen politicus de gemiddelde burger in een paar eenvoudige zinnen kan uitleggen waarom die 3%-regel geen, pak 'm beet, 3,5%-regel kan zijn. Leg het ons uit en wellicht laten we ons overtuigen, zal de gemiddelde Europese kiezer denken. vooralsnog krijgt het gedachtegoed van Krugman en de zijnen steeds meer aanhang. Om de simpele reden dat de burger, die ook kiezer is, dat verhaal tenminste wél kan begrijpen.
