Obama kan Israël en de Palestijnen weer laten praten

Reeds als politicus in Illinois lieerde Obama zich aan de Palestijnse zaak. In 2007 zei hij 'dat niemand in de regio de laatste decennia meer heeft geleden dan het Palestijnse volk'. Ook bezocht hij vaak bijeenkomsten van Palestijnse Amerikanen in Chicago en Detroit. Hij is bevriend met Rashid Khalidi, een onder Palestijnen populaire denker die kritisch is over de Israëlische regering. Volgens Obama, die zichzelf als Khalidi's student ziet, moet de hele wereld eigenlijk naar Khalidi luisteren.

Deze riep op zijn beurt Palestijnse Amerikanen op, Obama's senaatscampagne in 2004 te steunen, 'omdat zij nooit een betere senator kunnen krijgen'. Khalidi wees erop dat Obama over de zogeheten Routekaart naar Vrede heeft gezegd dat 'de Israëlische regering moeilijke consessies moet doen om het vredesproces weer op te starten', terwijl juist is afgesproken dat Israël geen eenzijdige stappen hoeft te zetten.

Maar er is ook een andere Obama. Als senator in Illinois pleitte hij in 2000 bij City Pac, een pro-Israëlisch actiecomité, voor directe onderhandelingen. 'Israël zou dit alleen kunnen doen met de voortdurende en niet aflatende steun van de Verenigde Staten.' Het City Pac-bestuur concludeerde dat Obama overkwam als iemand die 'zeer pro-Israël is en wel op alle punten'. Zo zocht hij in 2002, na een reeks aanslagen in Israël, een Joodse collega in de Senaat op om zijn steun te betuigen aan een resolutie die het geweld afkeurde en Arafat opriep daaraan een einde te maken. Ook wist Obama zich in korte tijd te omringen met prominente Joodse leiders in Chicago.

Begin 2007 hield Obama daar een belangrijke toespraak voor de machtige Joodse lobbyorganisatie AIPAC. Hij gaf de garantie dat hij als president volledig de unieke defensierelatie met Israël zal nakomen. Hij vond dat Israël meer hoogwaardige antiraketsystemen moest aanschaffen om Teheran en Gaza af te schrikken. Obama verklaarde voorstander te zijn van 'taaie' onderhandelingen met president Ahmadinejad van Iran, maar zei ook 'dat wij geen enkele optie, inclusief een militair optreden, van tafel zullen nemen'. Hij sprak zich uit tegen een Palestijnse eenheidsregering van Hamas en Fatah, en stond erop dat Amerika Hamas zou blijven isoleren tot de organisatie geweld zou afzweren. De Amerikaanse correspondent van de Israëlische krant Ha'aretz concludeerde na afloop: 'Hij is pro-Israël. Discussie gesloten.'

Obama heeft dus de sympathie gewonnen van beide kemphanen. Veel Amerikanen die de Palestijnse zaak zijn toegedaan, begrijpen dat Obama in zijn campagne de steun van Israël moest krijgen. Hij heeft steunbetuigingen gekregen van velen uit de Joodse wereld. Blijkt hij nu een nieuwe Machiavelli?

Ik ben meer geneigd te spreken van een pragmaticus met idealistische trekken. Hij probeert gemeenschappelijke grond in kaart te brengen en zal hopelijk van daaruit een doorbraak kunnen bereiken. Als iemand dat zou kunnen, is het wel deze vriend van Israël én het Palestijnse volk.

Begin 2008 ontmoette Obama Joodse leiders in Cleveland, Ohio. Hij sprak er zijn verwondering uit over Joodse Amerikanen die zeggen dat je alleen voor Israël kunt zijn als je de rechtse Likud-standpunten steunt, en wees er fijntjes op dat in Israël meer sprake is van debat dan in de Verenigde Staten. Hij riep op ook de moeilijke vragen te stellen: 'Als wij geen eerlijke dialoog kunnen voeren over hoe onze doelen te bereiken, dan zal er geen vooruitgang worden geboekt.'

Met Bush in het Witte Huis zijn acht kostbare jaren verstreken. Het echte debat kan nu beginnen.