Obama legt goed fundament: gewiekste president heeft, halverwege zijn termijn, een goede kans op herverkiezing

Ik was er bij toen vorig jaar op 'National Tax Day' de grote grasvlakte voor het Witte Huis vol stroomde met Obama-haters. Het sprekerspodium stond opgesteld voor de ambtswoning. Iemand zei over zijn schouder kijkend en onder luid hoongelach: 'Hij is vast thuis en gluurt naar ons tussen de gordijnen.'

De haat droop eraf. Obama werd keer op keer neergezet als een zwarte moslimpresident, een afstandelijke professor ook die met zijn socialistische politiek, en dan vooral de nieuwe gezondheidsmaatregelen, Amerika radicaal veranderde.

De meeste Amerikanen kijken naar Fox-nieuws en aanverwante media. Zij zien dagelijks de sociaal-economische ellende aan zich voorbijtrekken. En 'hij', 'Nobama', is de grote schuldige. In de afgelopen novemberverkiezingen leden Obama's Democraten een zware nederlaag en dat was zeker ook een anti-Obama referendum.

Het is niet zo verwonderlijk dat de president de rekening gepresenteerd krijgt voor de historische tijden waarin Amerikanen leven. Het land was al voor zijn aantreden verwikkeld in twee oorlogen en de grootste recessie uit de Amerikaanse geschiedenis waarbij zo'n acht miljoen banen verloren gingen. Slechte economische tijden stralen altijd af op de politieke leider. Obama's tegenstanders voerden een effectieve haatcampagne en bepaalden de beeldvorming.

Maar er is ook een ander verhaal dat steeds meer wordt rondverteld als de economie verder aantrekt. Gezien die dramatische omstandigheden heeft Obama het wel degelijk relatief goed gedaan. Zijn eerste stimuleringspakket van $ 800 mrd heeft de economische groei flink en aanhoudend aangewakkerd. Het grote belastingcompromis van eind 2010 levert de middenklassers dit jaar zo'n $ 1500 aan extra koopkracht op.

Er is een goede basis om de komende twee jaar op voort te bouwen. Echt diep gezonken was de 'comeback kid' in feite nooit. Ondanks de overdreven beeldvorming scoorde hij in de populariteitspeilingen beter dan de presidenten als Clinton en Reagan op vergelijkbare momenten.

Obama heeft beslist goede kansen op herverkiezing. Hij is in iedere vezel een pragmaticus die als geen andere politicus een middenkoers kan varen waarmee hij de Republikeinen in een houdgreep kan houden.

Amerika is een 40-40-20 land. De 20% progressieven kunnen moord en brand schreeuwen dat hun linkse stokpaardjes niet goed zijn bereden. Zo heeft Obama de publieksoptie uit de gezondheidswet gehaald. Maar daar staat tegenover dat meer dan 30 miljoen Amerikanen toegang tot een verzekering hebben gekregen. Meer dan 90% van de Amerikanen beschouwt zich middenklasser. Dankzij Obama is hun belastingverlaging gegarandeerd.

Dat is ook een gewiekste politieke maatregel want het favoriete economische Republikeinse verkiezingsthema heeft Obama hiermee gekaapt. Daar komt het bezuinigingsthema voor in de plaats. De 40% conservatieven zullen met Obama, die zeker zijn verantwoordelijkheid zal nemen in de State of the Union-toespraak van 25 januari, willen korten op sociale uitkeringen. Obama zal de leiding nemen en bijvoorbeeld pensioenuitkeringen willen doorschuiven naar mensen vanaf 68 jaar. De pijnlijke, draconische maatregelen die de conservatieve Republikeinen propageren zullen kwaad bloed zetten bij vele Amerikanen.

Obama wil het begrotingstekort van nu, 9% van het bruto binnenlandse product, naar 3% in 2015 terugbrengen. Dat is moeilijk genoeg zonder belastingverhogingen en extreme bezuinigingen op defensie, die de Republikeinen ook niet willen. De president toont in ieder geval fiscale discipline.

Obama heeft de steun van de tot voor kort kritische Amerikaanse Kamer van Koophandel. Kamer-president Tom Donahue geeft aan dat hij veel vertrouwen heeft in de 'nieuwe' Obama-regering die meer pro-business is. Iedere president vervangt na twee jaar een deel van zijn staf; Obama heeft diep ingegrepen. Geniale campagnestrategen en latere Witte Huisadviseurs, zoals David Axelrod, zijn weer teruggestuurd naar Chicago om de herverkiezingscampagne voor te bereiden. Obama heeft zijn gehele economische topteam vervangen. Gene Sperling, de nieuwe voorzitter van de Nationale Economische Raad, heeft bewezen uitstekend met Republikeinen te kunnen samenwerken.

Met een ook door Donahue voorspelde economische groei van iets meer dan 3% voor 2011 mag Obama voorzichtig optimistisch zijn. Om herkozen te worden moet Obama meer pro-business zijn in een land waar het midden- en kleinbedrijf zo domineert.

' It's the economy stupid', zelfs in tijden van oorlog. Met betrekking tot thema's als de oorlog in Afghanistan, de wederopbouw van Irak en de nucleaire plannen van Iran zijn er weliswaar meningsverschillen maar in grote lijnen is er brede consensus.

In Arizona, tijdens de herdenking voor de schietpartijslachtoffers, toonde Obama weer eens zijn retorisch talent. Natuurlijk, op allerlei terreinen zijn de problemen nog volop aanwezig. Maar veel Amerikanen zullen zich begin volgend jaar tijdens de eerste voorverkiezingen als een variant op de oude Reagan-uitspraak afvragen: is het nu beter dan toen hij begon? Gezien de huidige economische verwachtingen wordt het antwoord 'ja'. De 40% 'independents' en gematigden zullen zijn middenkoers waarderen. Obama zal ongetwijfeld indringend oreren over 'toen'. Over de tijd, niet lang geleden, dat Amerika aan de rand van de afgrond stond. En korter geleden: de angst bij velen voor een dubbele recessie. Ook dat gevaar lijkt definitief geweken.