Ook in kustwateren moet je kunnen jagen op piraten

De opmars van piraterij vraagt om maatregelen. De afgelopen tien jaar zijn 3200 zeelieden gegijzeld door piraten. 160 van de gijzelaars werden daarbij gedood, vijfhonderd raakten gewond. Zeeroverij is echter een onderwerp waarover in het bedrijfsleven en de politiek het liefst wordt gezwegen.

Toch ziet het ernaar uit dat de recente kapingen van het Franse zeilschip 'Le Ponant' en de Spaanse vissersboot 'Playa de Bakio' nabij Somalië, als katalysator gaan dienen om zeeroverij op de internationale politieke agenda te krijgen. Frankrijk, de Verenigde Staten en Engeland werken aan een resolutie voor de Veiligheidsraad, die lidstaten moet machtigen tegen zeeroverij bij Somalië en elders op te treden.

In Somalië maken krijgsheren niet alleen op land, maar ook in de kustwateren de dienst uit. De krijgsheren geven leiding aan professionele piratenondernemingen. Die hebben een bijna militaire structuur en training, genoeg wapens, boten en uitstekende communicatiemiddelen. Rederijen krijgen dan ook het advies 200 mijl buiten de kust van Somalië te blijven.

Over het algemeen zijn de veiligheidsmaatregelen die koopvaardijschepen tegen zeeroverij nemen vrij beperkt. Dekverlichting, accommodatie die hermetisch is afgesloten en uitgerolde brandspuiten die klaar zijn voor gebruik vormen minimale voorzorgsmaatregelen. Het IMB raadt het bewapenen van civiele bemanningen sterk af. Koopvaardijpersoneel is niet getraind in het gebruik van wapens en het risico van escalatie wordt daardoor alleen maar groter.

'Shock-railing' is de meest recente en effectieve innovatie in het gevecht tegen piraterij. Het gaat hier om een elektronische barrière rondom het hele schip, die eventuele enteraars verwelkomt met een stroomstoot van 9000 volt. Tegelijkertijd gaat een alarm af die schijnwerpers en een luide sirene activeert. Gezien de hoge kosten in een sterk competitieve markt voelen rederijen over het algemeen echter niet veel voor dure investeringen in de veiligheid van hun schepen.

Voor een effectievere bestrijding van zeeroverij zijn twee belangrijke maatregelen wenselijk. In de eerste plaats dient artikel 101 van het VN Zeerechtverdrag geamendeerd te worden, zodat ook illegale handelingen vangeweld of gevangenneming in territoriale wateren als zeeroof worden aangemerkt. Tevens dienen aanvallen die gepleegd worden voor politieke doeleinden aan de definitie van zeeroof te worden toegevoegd.

In de tweede plaats dient in navolging van het succes in Zuidoost-Azië, de regionale samenwerking te worden vergroot. In het geval van fragiele staten zoals Somalië ligt hier een taak voor Westerse landen voor het beveiligen van hun handelsroutes en humanitaire transporten.

Het Nederlandse fregat Hr. Ms. Evertsen vaart sinds het begin van deze maand op verzoek van het Wereldvoedselprogramma van de VN (WFP) in de kustwateren bij Somalië ter beveiliging van schepen met humanitaire hulpgoederen. Met de voorlopige regering van Somalië is afgesproken dat het fregat ook in de territoriale wateren tegen piraten mag optreden.