Opgeruimd staat netjes: Vernietiging van chemische wapens

Goed nieuws. De wereld is er weer een beetje veiliger op geworden. Het Russische Departement voor de Veilige Opslag en Vernietiging van Chemische Wapens bracht onlangs naar buiten dat Rusland al 25 procent van zijn voorraad chemische wapens heeft vernietigd, oftewel ruim tienduizend ton - vooral gifgas.

Toch zit er een bijsmaakje aan de Russische cijfers. Er resteert immers nog 75 procent, oftewel dertigduizend ton aan chemische wapens, die per milligram al dodelijk zijn. En volgens het Verdrag Chemische Wapens, in 1997 door Rusland geratificeerd, moeten in 2012 alle chemische wapens overal ter wereld vernietigd zijn. Als Rusland in elf jaar tijd slechts 25 procent van zijn voorraad heeft kunnen vernietigen, hoe is het dan mogelijk om over vier jaar op honderd procent uit te komen?

Volgens het hoofd van het verantwoordelijke departement, luitenant-generaal Valery Kapasjin, komt dat wel goed. 'Met de juiste financiering zullen we zeker in staat zijn om alle verplichtingen van het verdrag na te komen', vertelde hij de pers. Maar wat bedoelde hij met 'de juiste financiering'? De vernietiging van chemische wapens is een ingewikkeld en kostbaar proces. Russische diplomaten hebben meermalen laten weten dat enige financiële steun wel gewenst is, als de internationale gemeenschap de vernietiging van chemische wapens zo belangrijk vindt. Rusland heeft de enorme voorraden immers ook maar 'geërfd' van de Sovjet-Unie.

De internationale gemeenschap is echter niet erg happig. De mening overheerst dat de Russen de afgelopen jaren behoorlijk aan olie- en gasexport hebben verdiend en allang geen financiële steun meer nodig hebben. Bovendien zijn er meer landen die veel geld kwijt zijn aan het vernietigen van hun chemische wapens. Zo hebben ook de Verenigde Staten nog indrukwekkende voorraden liggen. Daar zijn ze met de vernietiging ongeveer op de helft, en dus begint ook daar de tijd te dringen.

Al halen de Russen 2012 misschien niet, het Verdrag Chemische Wapens is wellicht het meest succesvolle ontwapeningsverdrag ooit. Bijna alle landen ter wereld hebben het ondertekend en door goed functionerende inspectiemethoden is precies bekend waar de wapenvoorraden liggen en welke chemische fabrieken bruikbaar zouden kunnen zijn voor wapenproductie. De aan het verdrag deelnemende landen die nu nog chemische wapens bezitten - en dat zijn er slechts vijf - zijn alle bezig met de vernietiging ervan. Slechts elf landen hebben het verdrag niet of niet volledig onderschreven. Pijnlijk is dat dit toevallig veel 'usual suspects' zijn: Noord-Korea, Syrië, Egypte, Israël en Somalië. Toch wordt dit clubje steeds kleiner. Vóór 19 juni ging het nog om twaalf landen. Op die datum trad ook Guinee-Bissau eindelijk toe tot het verdrag. Niet dat daar nu zoveel chemische wapens liggen, maar toch. Opnieuw een klein stapje naar een veiliger wereld.