Scheve schaats van Romney en co

Europa avondland, Amerika morgenland. Daar de vrees, hier de hoop. In mijn plattelandshotel lees ik in de ochtendkrant over het broze herstel. Een iets sterkere dollar, een wat lagere werkloosheid en een toefje stabiliteit op de woningmarkt. Een kinderhand is gauw gevuld. Optimistische landsaard, dus het glas is halfvol.

In de auto naar het 'Red White and Blue'-theater waar Mitt Romney spreekt. Moet weer denken aan die oude Reagan-slogan 'It's morning again in America'. Maar voor zo'n triomfgevoel is het echt nog te vroeg.

Want vergis je niet. Ik rijd over krakende bruggen en wegen met diepe gaten. Dit land schreeuwt om publieke investeringen. In het wegennet, het onderwijs en de gezondheidszorg. Maar hoe?

De instituten waar Amerika op steunt, dreigen te bezwijken. van banken tot en met het Congres waar vrijwel iedereen negatief over oordeelt. De VS verliezen steeds meer terrein op de 'rising tigers' in Azië. Innovatie? Waar rijdt in Amerika een echte highspeedtrein? De Chinezen zijn er meesters in. Hoe komt het dat een 'kleintje' als Singapore al bijna hetzelfde gemiddelde inkomen heeft als het grote, machtige Amerika? Alles moeten ze daar voor hun dienstensector en industrie importeren. Zelfs zand voor het cement om te bouwen. Waar is het geld in Amerika? Het begrotingstekort is duizelingwekkend. In de gezondheidszorg zijn de kosten onbeheersbaar. Hier groei je economisch niet zo maar uit.

De fameuze 1% van de bevolking bezit feitelijk een vijfde deel van het nationale inkomen. De middenklasse krimpt snel. Nog nooit was er in het land van de gelijke kansen zoveel inkomensongelijkheid.

Larry Summers typeerde in de Financial Times de huidige problematiek treffend: 'Het vervaardigen van een mooie hightechkleurentelevisie is, zo anders dan decennia geleden, goedkoper dan een dag ziekenhuisopname.'

Aangekomen op de parkeerplaats bij het theater zie ik Romney uitstappen. Dertig maanden heeft hij in Europa gewoond als mormoons missionaris. Ooit gaf hij hoog op van onze sociale voorzieningen en gezondheidssysteem.

Ik loop op hem af en vraag naar zijn huidige opvattingen over ons land. Een vriendelijk maar nietszeggend commentaar: Jullie zijn nog steeds erg goed in langeafstandsschaatsen. Ik hou van de hoempapamuziek in de ijsstadions. En dat was het dan.

Even later zit ik tussen 700 belangstellenden die het hardst klappen als Romney Europa schoffeert. Obama is too cozy met socialistisch Europa. In iedere speech van de kandidaat zit Europa-bashing, dus is het een trend. Je geneert je bijna dat je uit Europa komt: die nieuwe westelijke Sovjet-Unie.

Dergelijke aanvallen zeggen vooral iets over Amerikanen en hun politici zelf. Op deze 'ochtend' blijkt dat niet alleen Europeanen het economische spoor bijster zijn, maar ook Amerikanen.

Opvallend dat de linkse Occupy Wall Street en rechtse Tea Party-beweging de woede over de Wall Street-malversaties delen.

Het huidige Amerikaanse kapitalisme en de bijbehorende aloude Amerikaanse Droom staan ter discussie. Ze vallen niet meer samen. Dat maakt de Amerikanen onzeker.

Dat sentiment wordt populistisch uitgebuit door het electoraat toch een terugkeer naar 'good old America' te beloven met gebruikmaking van de Europese welvaartsstaat als zondebok. Dat dit maatschappijmodel op de terugtocht is in Europa doet er niet toe. Het gaat om negatieve, externe beeldvorming voor eigen gebruik. volksverlakkerij. Alle Republikeinse kandidaten maken zich hieraan schuldig. Een paar uur later beland ik in een zaaltje waar Newt Gingrich spreekt. 'Welkom', zegt Newt. 'Nederland is een mooi land. Maar jullie moeten nu echt eens wat doen aan dat socialisme en die bureaucratie.'