Wat is er met overheden en politiek aan de hand? We kennen dat stereotiepe beeld van het labyrint van achterkamers en gangen. Van slotgrachten rondom het regeringsfort waar ambtenaren, lobbyisten en andere professionals zich ophouden. In de nabijheid ligt de polder met een voor de burger veelal onzichtbaar maatschappelijk middenveld.
Als je woorden, die ik hier bezig, voorhoudt aan jongeren staren zij wezenloos voor zich uit. De oude woorden van de 'wij' generatie maken de distantie compleet. Neem ook de duobegrippen 'links en rechts' en moralistische fenomenen als 'solidariteit en rentmeesterschap'. Kieper ze maar in de maatschappelijke afvalbak. Overal op aarde worden overheden razendsnel onder druk gezet. Wie sentimenteel verhaalt over 'Vadertje Drees' wordt bekeken alsof er een steekje los zit. De trojka van kapitalisme, materialisme en individualisme heeft in snel tempo de rol van de overheid als voogd, als feitelijke betweter, ondermijnd.
Nieuwe generaties volwassenen, de 'ik-generaties', zijn over de hele wereld pragmatisch ingesteld. Op Arabische pleinen smeken studenten-demonstranten om stemrecht maar dat politieke recht is slechts middel. De gang naar de stembus kan ouderen nog ontroeren, jongeren willen echt maatschappelijk 'shoppen'. Natuurlijk ventileren zij mooie wensen als goede gezondheidszorg en meer banen maar het doel is vooral om een overheid te creëren die presteert en corruptievrij is. De nieuwe overheid moet zijn als een gelijkwaardige partner die als in een goed huwelijk levert wat is afgesproken.
Er is beslist iets fundamenteels wat protestbewegingen bindt. Hoe verschillend ze ook zijn. De Teaparty van Sarah Palin. De PVV van Geert Wilders. De Indiase corruptiebestrijder Anna Hazare die in korte tijd honderdduizenden mobiliseert in de strijd voor een rechtvaardige overheid. De Tunesische fruitverkoper die de Arabische lente initieerde. De demonstranten in de straten van Madrid en Londen en ga zo maar door. Zij zijn allen anti-establishment. Komen op voor de tot voor kort zwijgende meerderheid van gewone mensen die niet meer opkijken tegen politici. In Nederland vinden miljoenen het doodgewoon dat hun voorman tegen de minister-president zegt: 'Doe normaal man!'. Anderen moeten nog wennen.
Overheden kunnen in dit veranderende maatschappelijke klimaat overleven maar wel in aangepaste versie. Zelfs de Chinese successtory met een dominante overheid is leerzaam. Mensenrechtenorganisaties, zoals 'Human Rights Watch' hebben het afgelopen jaar zo'n 100.000 (!) protesten geteld. Een soort van Chinese teaparty dus.
De Verenigde Staten met misschien wel de grootste overheidsangst, laten ronduit beangstigende 'overheidscijfers' zien. Volgens een Galluppeiling wantrouwt 85% van de bevolking de eigen overheid. Slechts 51 cent van een dollar zou goed besteed worden.
Overheden moeten beter inspelen op onvrede. Informatie is gezien de overkill en omloopsnelheid per definitie ad hoc. In de nieuwe twitter-democratie willen burgers voortdurend meedoen met stemmingen en peilingen. Organiseer politieke einddebatten met interactieve voorrondes. Het besef zal doorbreken dat de overheid niet alles kan oplossen. Maar leg als afgeslankte overheid die realistische boodschap steeds uit aan de medeburgers. Wat je in dat continue gesprek uiteindelijk wel kunt beloven, moet je nakomen. Zo niet, dan worden burgers erg boos.
Onze politiek wordt als de populaire televisie-programma's 'The Voice of Holland' en 'Holland got Talent'. Zelf tv en politiek maken. Burgers twitteren en sms'en dat het een lieve lust is. Drukken massaal op stemkastjes. Participatie is het sleutelwoord. De prijs van dit alles? Meer middelmaat. Maar ach, alle alternatieven zijn slechter.
