Wil de echte Hillary opstaan?

En dat is verstandig, want beide boeken bevatten weliswaar geen 'breaking news', maar stellen het beeld van Hillary wel in negatieve zin bij.

Zij was altijd de grote, standvastige roerganger achter de schermen. Zij regisseerde haar scandaleuze, chaotische echtgenoot. Waar Bill met alle winden mee waaide, stelde Hillary orde op zaken. Bills gecompliceerde persoonlijkheid was vooral te verklaren uit de talloze problemen waar hij als kind in een probleemgezin mee te maken had: mishandeling, alcoholisme, gokverslaving en later ook drugsgebruik.

Nee, dan Hillary. Een keurig opgevoed meisje uit een buitenwijk van Chicago. Een harde werkster, ambitieus en natuurlijk briljant. Een vrouw die zich in dienst stelde van haar land. Dat is de boodschap die uit haar eigen biografie Mijn verhaal spreekt.

Maar de echte Hillary is veel complexer, blijkt uit de twee vlot geschreven boeken. De voormalige New York Times-onderzoeksjournalisten Gerth en Van Natta schrijven nog wel: 'De mensen die Hillary het langst kennen, hopen dat zij het land haar ware gezicht zal tonen: de warme, sterke, grappige en briljante vrouw zoals die zij kennen'.

Maar één pagina verder menen ze al: 'Hillary heeft een geforceerde, kunstmatige manier van doen, een neiging tot arrogantie, een overtuiging dat ze zich niets van regels hoeft aan te trekken en dat iemand die het niet met haar eens is, per definitie een vijand is.'

De schrijvers suggereren dat Hillary gemankeerd is vanwege de militaristische opvoeding van haar vader die in het leger soldaten discipline bij bracht. Deze sarcastische man terroriseerde het gezin en dat grensde aan mishandeling. Als één van de kinderen het dopje op de tandpasta vergat te doen, gooide hij het in de tuin en moesten ze zelfs in bittere kou urenlang zoeken. En dat was nog een 'onschuldig' voorbeeld waar Hillary zélf mee kwam.

Zich afzettend tegen haar rechtse, Republikeinse vader werd Hillary een linkse, feministische Democraat met een ongekende ambitie. Nog voordat de Clintons in 1975 trouwden, stelden ze al samen plannen op om het Witte Huis te veroveren. Maar het was Hillary die de brief schreef waar Bill mee akkoord moest gaan alvorens zij bereid was om bij hem in Arkansas te gaan wonen. Een vriendin zag de brief die alles te maken had met hun carrières. 'Zo vreemd dat er niets in stond over een huis, gezin of huwelijk.' Volgens hun 'twintig-jarenproject' zouden ze eerst de Democratische partij en daarna Washington veroveren. Na de overwinning van Bill in 1992 werd het plan bijgesteld. Grote lijn was dat de Clintons twee termijnen in het Witte Huis planden voor Bill. En later twee voor Hillary.

Hillary heeft zich daartoe jarenlang volledig ingezet, waarbij morele grenzen werden overschreden. Hillary bemoeide zich met alles. De campagneleider was ondergeschikt aan haar en niet andersom. Toen de vrouwenschandalen opdoken besloot Hillary detectives aan te trekken en vrouwen te dwingen een papier te ondertekenen, waarin werd vermeld dat zij geen seks met Bill hadden gehad.

Tijdens de eerste presidentiële campagne in 1992 werd in het hoofdkwartier in Little Rock een speciale 'War Room' ingericht. Jonge medewerkers controleerden 24 uur per dag het televisienieuws op aanvallen van Bush, om daarna direct en harder terug te slaan. Maar er was nog een kamer waar onder leiding van Hillary het 'Defense Team' zetelde.

'Van de leden van het team werd verwacht dat ze zouden optreden als doorgewinterde privé-detectives - aanwijzingen onderzoeken, feiten verzamelen en niet bang zijn een goede tik uit te delen - met één verschil: ze moesten dat in het geniep doen, onzichtbaar, zonder dat iemand wist waar ze me bezig waren.'

Toen de affaire met Gennifer Flowers uitbrak huurde het Defense Team een privé-detective in die voorstelde 'om (Flowers) karakter en geloofwaardigheid zo in twijfel te trekken, dat ze zo kapotgaat dat haar eigen moeder haar niet meer zou herkennen.'

De schrijvers beroepen zich nogal eens op anonieme bronnen maar juist met betrekking tot het 'Defense Team' citeren zij uit een onlangs vrijgekomen intern rapport. Hillary's clubje beschreef 75 zaken die moesten worden 'behandeld'. Niet Bill maar Hillary werd het meest genoemd, vanwege allerlei financiële en juridische schandalen die zij zich als 'vrij zwakke' juriste op de hals had gehaald. Op de 'Rose Law Firm' werd zij zelfs van het echte juridische werk afgehaald. Bij haar verhuizing naar Arkansas zou ook meegespeeld hebben dat zij was gezakt voor haar advocaten-examen.

Hillary's briljante imago wordt in dit boek dus aangetast. Zij was ook degene die het project om de Amerikaanse gezondheidszorg te hervormen 'totaal verprutste' door politiek onhandig te opereren en een enorme overheidsbureaucratie te creëeren.

Het boek van Bernstein, de beroemde journalist die samen met Washington Post-collega Bob Woodward het Watergateschandaal openbaarde, bestrijdt ook het beeld van de onaantastbare Hillary. Hij schrijft dat Hillary doodsbang was aangeklaagd te worden voor haar rol in het Whitewaterproject, een mislukt bouwproject. Ook hij verhaalt hoe Hillary worstelde met Bills ontrouw. Bill zou in 1989 serieus een scheiding hebben overwogen omdat hij verliefd was op ene Mary Jo. Hillary ging uiteindelijk niet akkoord. 'Er zijn ergere zaken dan ontrouw'.

Natuurlijk, Hillary zal het presidentschap niet verliezen door twee boeken die zich ook baseren op hier en daar wat roddel. Een Amerikaanse verkiezingscampage is als een militaire campagne en in ieder geval beschikt Hillary met haar loyale staf over de nodige hardheid en routine. Hillaryland is een instituut.

Maar na alle schandalen onder de Clintons, en de nog veel grotere onder Bush, verlangen Amerikanen naar oprechtheid en een meer principiële politiek. Ze willen iets nieuws. Hillary hebben zij nooit echt leren kennen.

Bernstein concludeert dat het linkse beeld van 'Saint Hillary' niet klopt. Maar ook haar demonisering door rechts Amerika is onjuist. Hillary is een pragmaticus die zich snel kan aanpassen. Hillary is veel gewoner dan je denkt, moet de conclusie zijn. Zij is intelligent, maar in strategisch denken niet briljant. Bill wel. Als deze 'echte', meer menselijke Hillary opstaat, heeft zij een redelijke kans om de nieuwe Amerikaanse president te worden. Vooral dus als echtgenoot Bill op de juiste wijze wordt ingezet.