In een opiniebijdrage vlak voor Kerstmis (NRC-Handelsblad, 19 december) schreven oud-minister van Defensie Frits Bolkestein en oud-hoogleraar politicologie Meinert Fennema dat we de luchtmacht moeten opdoeken en het geld beter in de marine kunnen steken. Onder het motto: doe waar je goed in bent. De twee vinden een full spectrum krijgsmacht een te dure liefhebberij voor een land als het onze.
Het (vruchteloze) gepraat over rationalisatie van de Europese krijgsmachten krijgt dan eindelijk het startschot waar we al jarenlang op wachten. De machtige lobby's van al die Europese marines, landmachten en luchtmachten moeten maar eens gebroken worden, en concentratie op de marine zou bovendien goed voor de Nederlandse scheepsbouw zijn.
Fijn voor de marine, maar met vrienden als Bolkestein en Fennema heb je geen vijanden nodig. Tegen rationalisatie is natuurlijk niemand, maar het wegzetten van de landmacht ('...heeft in Nederland nooit veel voorgesteld', schrijven Bolkestein en Fennema) en de luchtmacht (de JSF is 'peperduur', en eraan meebouwen 'dure industriepolitiek') ten gunste van de marine gebeurt wel heel gemakkelijk. Is Bolkestein de Walrusaffaire en de RSV-enquête helemaal vergeten?
Een kritisch antwoord kon natuurlijk niet uitblijven. Tom de Bok (voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Vereniging Onze Luchtmacht) en Jouke Eikelboom (veiligheidsadviseur en voormalig F16-vlieger) sloegen eind december terug. Maar ook die bijdrage was wel errug kort door de bocht.
Een 'mini-supermacht' als Nederland is het aan zijn stand verplicht om drie krijgsmachtdelen te hebben, het afstoten van de luchtmacht zou ons een ernstige hap soevereiniteit schelen. De JSF/F35 is, volgens de schrijvers, afgezet tegen het industrieel rendement helemaal niet peperduur en de afgelopen vijfentwintig jaar heeft de luchtmacht zelfs vaak als enige krijgsmachtdeel internationaal geleverd.
En dan nog wat: 'bekijk je het vanuit politiek-strategisch belang, lever dan iets waar Europe tekort aan heeft. De NAVO heeft daar een lijstje van', betogen De Bok/Eikelboom, en daar staan bijna allemaal luchtstrijdkrachten op en ze noemen de F35 daar expliciet bij.
Hier lijken me de luchtmachtschrijvers wel erg ver te gaan. Stal alleen de luchtmacht de laatste vijfentwintig jaar de show? Vanaf Desert Storm en Provide Comfort (1991) waren de optredens van de Klu bij tijd en wijle misschien wel meer zichtbaar, maar die van Landmacht en Marine niet minder belangrijk en riskant.
Dat NAVO-tekortlijstjes de F35 expliciet benoemt waag ik te betwijfelen. Persoonlijk heb ik aan o.a. IBO-GW missies naar Brussel die de aanschaf van grote wapensystemen onderzochten - een jaar geleden - niet onthouden dat er op het gebied van gevechtsvliegtuigen een tekort is, er was op die lijstjes de laatste jaren zelfs sprake van overschot aan jachtvliegtuigen. Vijfde generatie vliegtuigen welkom uiteraard, maar ik zet er graag een fles goede wijn op dat de NAVO geen reclame voor specifieke typen, zoals de F35/JSF, maakt. 'De lezer verdient het om goed geïnformeerd te zijn', schrijven De Bok en Eikelboom. Hier lijkt me de lezer van NRC-Handelsblad geen dienst bewezen. Dat was een discussie tussen vier heren die we snel weer kunnen vergeten.
