Vanaf de presidentiële inauguratie luistert Trump vooral naar Pete Hegseth, Keith Kellogg en Mike Waltz op het gebied van buiten­landbeleid. Dit trio wordt de architect van een (ultra-)havikachtig Chinabeleid. De tarieven op Chinese goederen worden nog draconischer dan aangekondigd.[109] Daarnaast gaat Elon Musk aan het werk in de beloofde Department of Government Efficiency (DOGE), waarbij Trump in ieder geval eist dat oude Atlantici uit de federale overheid worden weggesnoeid.[110]

Bij een top van de Quad in juni 2025 gaat Trump off-script en zegt hij expliciet dat “our goal is to keep China down,” een explicitering die op tegenwerpingen stuit van de andere aanwezige regeringsleiders.[111] Strategische ambiguïteit over Taiwan wordt definitief losgelaten en Trump moedigt voor de camera zijn kabinet aan om Taiwan te bezoeken met de provocerende woorden: “I hear it’s a lovely country this time of the year.” In reactie besluit China de resterende directe communicatielijnen onmiddellijk te verbreken.

Door Amerika’s agressieve, unilaterale pivot to Asia ziet China kansen om zijn buurlanden los te weken van de groeiende Amerikaanse invloed in de regio. Bij de Quad-top van juni 2025 bleek al dat India, Australië en Japan niet blij zijn met Amerikaanse escalatie. Na de Quad-top kiest China daarom voor een mildere aanpak. Als teken van goodwill (en om Trump wind uit de zeilen te nemen) neemt China gas terug in de Zuid-Chinese Zee. Schermutselingen op het water en schendingen van het luchtruim komen in de rest van 2025 minder voor dan voorheen. Ook retorisch wordt de toon milder. Na een tijdperk van wolf warrior diplomacy, zo klinkt het achter de schermen in Beijing, breekt er nu een tijdperk aan van de four-six stance (vernoemd naar een defensieve techniek in de traditionele Chinese vechtsport Wushu). Het Chinese charmeoffensief werkt. Landen als India, Indonesië en Zuid-Korea blijven voldoen aan bestaande verplichtingen naar de Amerikanen toe, maar traineren verdere uitbreiding van de defensiesamenwerking.

Nu uitbreiding van de lokale veiligheidsarchitectuur op een blokkade is gestuit, komen Trump en zijn adviseurs in eerste instantie tot de conclusie dat de VS alles zelf moeten aanwenden om China onder de duim te krijgen. De eerste stap is het stoppen van de oorlog in Oekraïne, want dit is een bodemloze put waar alle energie en middelen in verdwijnen (zo menen de Republikeinen). Republikeinse Speaker of the House Mike Johnson was over Oekraïne al helder genoeg bij de eerste sessie van het nieuw verkozen Huis: “Not a penny, not a dime.” Met die boodschap in de achterzak vliegt Trump in februari 2026 naar Genève om daar met Vladimir Poetin over “de Oekraïnekwestie” te praten. De toon die Trump en Poetin aanslaan tijdens de persconferentie na afloop van de ontmoeting is opvallend hartelijk. Het lijkt allemaal een spontaan moment, maar niets is minder waar. Een historische realignment is zorgvuldig voorbereid en uitgedacht.

Achter de schermen zijn bilaterale afspraken gemaakt over hoe de oorlog in Oekraïne beëindigd zou moeten worden. Daarvoor zal de Amerikaanse financiële, militaire en tactische ondersteuning van Oekraïne worden stopgezet. Rusland mag het veroverde Oekraïense territorium behouden maar verovert geen nieuwe gebiedsdelen meer. De VS zullen een vredesconferentie organiseren en diplomatieke druk op Oekraïne en zijn bondgenoten zetten om met dit plan akkoord te gaan. De toetreding van Oekraïne aan de NAVO wordt uitgesloten, maar de VS, Frankrijk, en een paar andere bondgenoten leveren wel veiligheidsgaranties. Oekraïne gaat een zware tijd vol binnenlandse instabiliteit tegemoet en een nieuwe President keert zich uit wrok af van het Europa dat hen heeft “verraden”. Tot slot garandeert Poetin dat hij China in de Indo-Pacific bij een “heet” conflict niet zal ondersteunen en dat Noord-Koreaanse troepen worden teruggetrokken.

Na de novembertop volgen nog meer ontmoetingen, waarin de Russisch-Amerikaanse samenwerking wordt verdiept. Na een overleg in Moskou in augustus 2026 worden de sancties tegen Rusland gradueel teruggeschroefd en bevroren banktegoeden teruggegeven, onofficieel in ruil voor Russische stopzetting van de ontwikkeling van Euraziatische handelscorridors. Beijing is ziedend maar heeft – mede door zichzelf recentelijk te presenteren als “vriendelijke reus” – niet genoeg leverage om de Russen te dwingen.

Maar verreweg het meest spraakmakende gezamenlijke optreden van Trump en Poetin vindt plaats in het voorjaar van 2027. Na een lange ontmoeting in Genève, georganiseerd en vormgegeven door Pete Hegseth spreken de twee staatsmannen plechtig over de noodzaak om gezamenlijk “noordelijke” waarden te verdedigen, zoals het christendom, de genders “zoals die er altijd al geweest zijn,” en rechtvaardigheid.[112] Poetins commentaar in het Russisch wordt op Fox News als volgt vertaald: “For centuries, our Nordic civilizations have been beacons of stability and peace through strength, of righteousness, and of independence. Only recently have these shared historic values come under attack from certain cultural elements in both our nations.”[113] Trump knikt instemmend. Kort na de toespraak wordt de Summit for Democracy, Bidens forum voor democratische samenwerking, omgedoopt tot Summit for Justice. In juli 2027 neemt het Amerikaanse Congres de Faith in the North Act aan, waarmee “vertrouwen/godsdienst in de noordelijke gemeenschap” hersteld moet worden (het Engelse faith is met opzet dubbelzinnig). De wet stipuleert een revitalisering van de kerk, investeringen in anti-lhbt+-belangengroepen, en stimulering van het traditionele gezinsleven.

Amerika gaat onder leiding van president Trump een andere koers varen op het wereldtoneel, zo veel is duidelijk. Daarbij is een (ultra-)havikachtige koers ten aanzien van China waar­schijnlijk. Dat Trump een snelle oplossing wil voor de oorlog in Oekraïne was een centrale boodschap in de verkiezingscampagne. Een zekere toenadering tussen de VS en Rusland – ondanks ook grote animositeit en verschil van inzicht over de wereldorde – is dan ook mogelijk.

Het scenario maakt inzichtelijk dat er wel degelijk grote belangen in het spel zijn die de VS en Rusland, ondanks hun traditionele vijandschap, bij elkaar kunnen brengen. De VS kunnen door dit rapprochement Rusland losweken van China (deze manoeuvre zou de “omgekeerde Kissinger” genoemd kunnen worden). Maar ook aan Russische zijde spelen grote belangen. Een voor Rusland gunstige beslechting van de Oekraïne-oorlog komt op deze manier in zicht, een wig wordt gedreven tussen de VS en de EU en daarmee wordt de NAVO verzwakt. Oekraïne kan ook langs politieke weg ernstig beschadigd en later alsnog onder Russische controle gebracht worden. Rusland hoeft bovendien niet meer te vrezen een “vazal” van China te worden gemaakt. Ten slotte kan Rusland als Euraziatisch land weer balanceren tussen “West” en “Oost” en de nieuwe invloed bij de VS als troefkaart gebruiken om meer concessies van Beijing af te dwingen.

De wijze waarop Trump in het scenario met zevenmijlslaarzen over het geopolitieke wereldtoneel stapt is zorgwekkend vanuit het Nederlandse veiligheidsperspectief. De in het scenario beschreven realignment tussen de VS en Rusland is radicaal en zou vanuit Nederland en de EU en NAVO bezien een geopolitieke systeemschok zijn. Ook subtielere uitwerkingen van bilaterale toenadering tussen de VS en Rusland zouden echter grote consequenties en dilemma’s opleveren. Nederland leunt van oudsher stevig op de VS en de trans-Atlantische band. Dit is historisch goed te verklaren maar zorgt in het uitgewerkte scenario voor een tekort aan Nederlandse strategische autonomie wanneer de Amerikanen het roer omgooien in een richting die niet strookt met de Nederlandse (veiligheids)belangen. Europese landen worden buitenspel gezet door direct met het ons vijandig gezinde Rusland een deal te sluiten. De deal gooit bovendien Oekraïne voor de bus omdat ook voor hen zal gelden dat de deal een fait accompli is. De geopolitieke manoeuvreerruimte voor Nederland in/en de EU is klein waar het de Oekraïne-oorlog betreft en beperkt zich feitelijk tot het betalen van de rekening. In een scenario van Amerikaanse toenadering tot Rusland is het bovendien waarschijnlijk dat de Russische opstelling ten opzichte van Nederland en andere in Russische ogen anti-Russisch gezinde Europese landen niet ook gelijk 180 graden zal draaien. Sterker nog, het is goed voorstelbaar dat de Russische hybride dreiging op Europees grondgebied juist toeneemt om zo extra druk uit te oefenen en de barsten binnen de NAVO en het Westen verder te vergroten.

Tot slot zal de ultra-havikachtige koers van de VS ten aanzien van China ertoe leiden dat de VS maximale druk op Nederland en andere bondgenoten uit zal oefenen om een anti-Chinees buitenland- en veiligheidsbeleid te gaan voeren. Er ontstaat een “you’re with us or against us”- achtige situatie. Tegelijkertijd is er in het scenario juist sprake van een milder China. Het scenario biedt Nederland in/en de EU nieuwe aanknopingspunten met China, zij het tegen een mogelijk hoge (Amerikaanse) prijs. Dit creëert een lastige spagaat voor Nederland, die helemaal geen baat heeft bij een afgedwongen harde keuze.

Als er geen wezenlijke alternatieven zijn voor onze relatie met de VS dan maakt dit scenario inzichtelijk hoe pijnlijk de trans-Atlantische relatie eventueel zou kunnen worden. Het extreme geval (de limit case) van een ongelukkig geworden huwelijk tussen de VS en Europa is structureel Amerikaans geflirt met Poetins Rusland, de opoffering van Oekraïne, en de Amerikaanse terugtrekking uit een liberaal-democratisch waardensysteem.

Daarbij is het de vraag in hoeverre de EU in staat zal zijn om eensgezind op te treden in een scenario waarin de belangrijkste bondgenoot unilateraal zo drastisch van koers verandert. De traditionele waarden die de VS en Rusland (trad powers) in dit scenario bijeen brengen, kunnen voor Europa juist een splijtzwam worden. Progressieve Europese regeringen die deze waarden niet omarmen kunnen tegenover conservatieve, etnisch/religieus-nationalistische regeringen komen te staan. Ook binnen EU-landen kan er op diezelfde manier verdeeldheid ontstaan. Naast politieke uitdagingen behelst het scenario ook geostrategische uitdagingen. Volgen we (schoorvoetend) de Amerikaanse realignment in ons eigen buitenland- en veilig­heids­beleid? Of zijn we in kort tijdsbestek in staat om een onafhankelijke(re) en/of multi‑aligned koers te varen (en de banden met bijvoorbeeld China meer aan te halen)?