Wereldtoneel
Dit scenario schetst een verdere verstrengeling van economische belangen en harde veiligheid. In de Clingendael Strategische Monitor 2025-2030 werd, via de lens van actor Elon Musk, geconstateerd dat zakenlieden een buitengewone stempel op de geopolitiek en de internationale diplomatie drukken. Musk trad in de StratMon 2025-2030 op als informele ambassadeur van de Amerikaanse belangen. In Scenario 1 wordt stilgestaan bij de volgende logische stap: wat als zakenlieden formeel en institutioneel de relevante fora voor conflictbeslechting gaan bemannen?
In een wereld waarin het door staten vormgegeven multilaterale stelsel tanende is of faalt, ontstaat ruimte voor alternatieve samenwerkingsvormen en ‘nieuwe’ spelers. Multilaterale diplomatie – onder meer op het gebied van conflictbeslechting – zou wel eens concurrentie kunnen krijgen van “multinationale diplomatie”, waarin niet statelijke maar private spelers de leidende rol pakken. Landen met een bovengemiddelde aanwezigheid van multinationale, innovatieve en onmisbare bedrijven, waarmee bovendien goede publiek-private samenwerking plaatsvindt, zouden in deze wereld weleens boven kunnen komen drijven.
Nederland
Als conflictbeslechting wordt opgepakt door commerciële partijen, dreigt Nederland zijn stem kwijt te raken als het geen degelijke vertegenwoordiging bij/via deze invloedrijke spelers weet te verkrijgen of zich onthoudt van deze niet-traditionele vormen van diplomatiek verkeer.
In de publiek-private fora van de(ze) toekomst kunnen oude patstellingen en diplomatieke herhalingen van zetten wellicht makkelijker doorbroken worden dan in de traditionele multilaterale fora. Dat biedt diplomatieke kansen voor Nederland, mits het zelf behendig gebruik kan maken van de nieuwe fora. Hierin schuilt tegelijkertijd een beleidsdilemma, omdat op die manier ook de waarden van een forum zoals de VN – waarden die Nederland momenteel omarmt – verder worden ondermijnd.
Nederland kan ervoor kiezen buitenlandse commerciële spelers in de conflictbeslechting te engageren (en te verleiden), of zelfs eigen economische kampioenen als ambassadeurs voor Nederland naar voren te schuiven. Op deze manier kunnen Nederlands economische capaciteiten zich direct vertalen naar diplomatieke invloed.