in een neo-imperialistische wereld
Wereldtoneel
Middenmachtsprojectie kan sterk worden ondermijnd wanneer de supermachten onderling afspraken maken over invloedssferen, expliciet of impliciet. Waar de grenzen van zulke sferen onduidelijk zijn, groeit het risico op (gewapend) conflict aangejaagd door de grootmachten, bijvoorbeeld in de vorm van proxy- en hybride oorlogsvoering en inmenging in lokale politiek. Bredere strategische weerbaarheid is in zo’n toekomst ingewikkeld, maar wel essentieel. Middenmachten met destructieve machtsinstrumenten, zoals nucleaire opties (op verschillende niveaus van de escalatieladder), hebben nadrukkelijk meer geopolitiek gewicht. Ook subtiele vormen van beïnvloeding, zoals effectieve vleierij, zorgen voor relatief grote invloed. Overige machtsinstrumenten bieden weinig zekerheid: grootmachten kunnen ze op elk moment negeren. Hoe meer een bipolaire machtsverdeling een autoritair karakter krijgt, hoe hoger de prijs wordt om toch soevereiniteit terug te grijpen. Soevereiniteit tegen welke prijs? Of het een middenmacht waard is om de strijd aan te binden, zal afhangen van geografische ligging (die in dit scenario cruciaal wordt), van statelijke capaciteiten en van geschiedenis en (strategische) cultuur.
Nederland
De mate waarin middenmachten nu al op één grootmacht leunen, wordt in dit scenario benut door die grootmachten om een neo-imperialistische orde op te trekken waarin zelfs voor traditionele bondgenoten weinig bewegingsruimte bestaat. Het scenario laat (net als het scenario Trad Powers in de StratMon 2025-2030) zien hoe ongemakkelijk de relatie tussen Nederland en de VS zou kunnen worden.
In dit scenario worden middenmachten, via de verstrekking van (beperkte) privileges, verleid om mee te gaan in de autoritaire orde van de grootmachten. Dit werpt morele (beleids)dilemma’s op voor onder andere Nederland. In deze toekomst is sprake van een zekere horizontaliserende dynamiek: middels diplomatieke vleierij en beïnvloeding kan zelfs een kleine middenmacht als Nederland toch buitengewoon veel invloed uitoefenen aan het ‘keizerlijk hof’ van een grootmacht.
In dit scenario dacht middenmacht Taiwan onmisbaar te zijn voor de wereld en voor de VS door hun nummer één positie als chipmaker. In dit scenario bleek dit een misrekening te zijn. Het houdt ‘onmisbare’ middenmachten zoals Nederland – ‘onmisbaar via ASML’ – een spiegel voor. Afhankelijkheden kunnen soms snel veranderen of kosten-baten afwegingen kunnen anders uitvallen dan aan de voorkant verwacht.