Wereldtoneel
De afbrokkeling van de bipolaire of zelfs unipolaire dominantie leidt tot meerdere mondiale en regionale machtscentra. Het is echter een open vraag – een vraag waar deskundigen al decennia over twisten – of de totstandkoming van een horizontalere wereldorde op zichzelf een vredig proces kan zijn en of de uitkomst van deze herschikking een vredige(re) wereldorde zal zijn. Het is goed voorstelbaar dat een multipolariseringsproces in ieder geval in de transitieperiode van enkele jaren of zelfs decennia, juist minder vreedzaam en meer anarchisch zal zijn.
In dit scenario wordt daarom een multipolaire orde voorgesteld waarin middenmachten hun kans schoon zien om territoriale veroveringen te doen, zich militair assertief op te stellen en kleinere spelers hun eigen wil opleggen. Militaire machtspolitiek domineert in dit scenario, waardoor vooral staten met beperkte militaire capaciteiten kwetsbaar zijn. Middenmachten met gedegen economische en/of politieke capaciteiten, maar met onvoldoende militaire slagkracht dragen een schietschijf op hun rug. Nucleaire proliferatie ligt op de loer. Kleine regionale coalities van landen weten zich soms te organiseren om inter- en/of intrastatelijk conflict een halt toe te roepen wanneer gedeelde belangen daartoe dwingen. Zonder een duidelijke onderliggende norm is echter het risico groot dat interveniërende partijen vervolgens strijden om de ‘buit’ van de afgedwongen vrede.
Nederland
Nederland is met zijn beperkte individuele militaire capaciteiten één van de landen in een kwetsbare positie in dit scenario. Zeker omdat Nederlands economische belangen mondiaal wijdverspreid zijn. Mocht een ander Europees land onverwacht territoriale ambities ontwikkelen in deze relatief anarchische toekomst, dan levert dat grote uitdagingen op voor Nederland en zijn krijgsmacht.
Als deze vorm van multipolarisering zich doorzet, kan dat consequenties hebben voor de vorm van samenwerking die de EU heeft met landen zoals Turkije, Tunesië en Marokko. Zodra deze landen zich assertiever opstellen, kan dat bestaande en toekomstige overeenkomsten bemoeilijken.
Als mondiale veiligheidsverbanden en -garanties verdwijnen of aan effect verliezen komt niet alleen de veiligheid van Nederland, maar ook die van de Caraïbische delen van het Koninkrijk in het geding. Stabiele militaire coalities en samenwerkingen van landen met overeenkomstige belangen zijn voor een land als Nederland een noodzaak in deze toekomst. Dit kan zowel binnen NAVO-verband zijn alsook binnen andere militaire coalitions of the willing.