Wereldtoneel
Het economische en financiële wereldtoneel kan de komende jaren meer mercantilistisch dan kapitalistisch worden. Staatsinterventie en nationale (veiligheids)belangen zullen in dit scenario domineren, waardoor vrijhandel verder wordt ingeperkt, industrieën worden beschermd en afhankelijkheden worden afgebouwd. Economische en financiële machtsmiddelen worden daarmee nog belangrijkere troefkaarten om staande te blijven. In een multipolair mercantilistisch systeem kunnen meerdere internationale handelsmunten ontstaan en de dollardominantie afnemen. De normen van het internationale financiële systeem van vandaag de dag zullen in dit type scenario steeds minder centraal worden aangestuurd en bilaterale valutaswaps zullen aan belang winnen. Bretton Woods-instituties maken plaats voor meer ad-hoc, mini- of bilaterale, en sectorspecifieke afspraken over financiële mobiliteit, risico’s en infrastructuur.
Nederland
In een toekomst waarin individuele staten zich steeds meer terugtrekken achter regionale ‘dijken’ is het voor een kleiner land zoals Nederland cruciaal om op solidaire wijze samen te werken met gelijkgestemde partners om op economisch en monetair vlak niet aan het kortste eind te trekken. Een goed opererende EU en Economische en Monetaire Unie (EMU) is daarbij van het allergrootste belang.
Door deglobalisering en regionaal protectionisme zullen alle landen, maar zeker ook Nederland, te maken krijgen met toenemende handelsbarrières, prijsstijgingen en beperkte of ontoegankelijke toeleveringsketens. De uitdaging voor Nederland, en andere landen, zit hem erin om deze nieuwe situatie en bijkomende lasten economisch en sociaal-maatschappelijk draagbaar te houden of maken. Net als bij Scenario 8 zal Nederland in dit scenario last ondervinden van zijn verwevenheid met het hypergeglobaliseerde financiële en economische systeem. In tegenstelling tot Scenario 8 kan Nederland in dit scenario nog steeds optreden als een hub voor het Europese blok, ook al zal de markt veel kleiner zijn.
In dit scenario wordt door de meeste actoren op het wereldtoneel gedacht in termen van invloedssferen. In Europa is deze wijze van denken momenteel onderontwikkeld. Welke regio zou in een scenario als deze tot de Europese invloedssfeer (moeten) behoren? En voor welke regio’s geldt dat er een overlap van elkaar bestrijdende invloedssferen bestaat? Hoe kunnen de protect, promote & partner strategieën van de EU(-lidstaten), bijvoorbeeld in het kader van Global Gateway, hierop inspelen?