De instorting van de VS was al even in de maak, door een neerwaartse spiraal van massaal gedumpte staatsobligaties, oplopende rente op de staatsschuld en een steeds kleiner wordende kans op (terug)betaling uit slinkende staatsinkomsten. Elke structurele politieke oplossing werd onmogelijk gemaakt door sociaal-maatschappelijke polarisatie. Als in 2029 de AI-hausse een bubbel blijkt die barst, verdampen de biljoenen investeringen uit deze markt. Andere markten worden meegesleurd doordat banken en beurzen omvallen en de dollar haar waarde verliest. De VS stort economisch en sociaal-maatschappelijk in elkaar. China volgt, doordat één van zijn belangrijkste afzetmarkten nagenoeg wegvalt en de Amerikaanse schuldpapieren waarop zijn financiële stabiliteit deels rustte weinig meer waard zijn. Het brengt de wereld in een recessie die zijn weerga niet kent. De VS en China zelf krijgen grote klappen. De twee grootmachten verkeren in zwaar economisch, financieel en sociaal-maatschappelijk weer en zijn voorlopig goeddeels naar binnen gekeerd. Maar ook andere landen en bevolkingen worden keihard geraakt. Met de akelige weerklank van een eeuw geleden, worden de jaren ’30 een decennium van grote consternatie, gedecimeerde wereldhandel en ingestorte kapitaal- en aandelenmarkten.
In dit crisisdecennium begint de zoektocht naar alternatieve bronnen van stabiliteit, zo ook voor de dollar. Een echt veilige financiële haven is echter ver weg. De euro doet het nauwelijks beter dan zijn Amerikaanse en Chinese tegenhangers, onder meer vanwege de grote belangen die Europese institutionele beleggers in de Amerikaanse markt hadden zitten, die op zijn beurt weer rustte op de ineengestorte techsector. Een aanzienlijk deel van de EU-economie leunt op grote investeringen in de nationale defensieapparaten van afzonderlijke lidstaten. Met name Frankrijk, Duitsland en Italië profiteren. De ECB koopt tegelijkertijd op ongekende schaal staats- en bedrijfsleningen op terwijl de geldpersen overuren draaien om dit mogelijk te kunnen maken. Hyperinflatie zoals in het interbellum wordt snel onafwendbaar. Bij gebrek aan alternatieven doet bitcoin het goed. Maar verreweg de grootste vraag is er naar zilver en goud, waar ook centrale banken massaal op proberen over te stappen. De waarde van deze en andere edelmetalen explodeert. Het houdt de gemoederen wereldwijd flink bezig. Het risico op wereldwijde bankruns groeit exponentieel als zelfs in landen met voorheen stabiele bankensectoren steeds meer mensen hun rekeningen beginnen leeg te halen om met snel verdampende valuta waardevaste spullen te proberen te kopen.
Twijfel en wantrouwen domineren. Recessie, inflatie en werkloosheid regeren. De zoektocht naar uitwegen door overheden, bedrijven en bevolkingen luidt een transactionele en anarchische wereld in, terwijl de Amerikaanse financiële instituties hun handhavende rol steeds meer verwaarlozen. Het zijn de creatievelingen, de waaghalzen en de bruten die hun kansen weten te verzilveren. Onder deze omstandigheden azen alle actoren – privaat en statelijk – op dezelfde buit. Ze moeten edelmetalen, cryptomunten en welke overige waardevolle spullen dan ook veiligstellen, voor eigen gebruik of als ruilmiddel in natura. Het middel bij uitstek hiervoor: offensieve hybride inzetmiddelen, waaronder grootschalige cyberaanvallen, -sabotage en afpersing.
De trend van toenemende proliferatie van cyberwapens in de jaren ’20 heeft ook in de jaren ’30 stevig doorgezet. Sterker nog: zonder substantiële offensieve en defensieve cybercapaciteiten tel je in het ontstane tijdsgewricht amper meer mee. Een brede variëteit aan landen heeft deze capaciteit (deels) uitbesteed aan de markt. Dit betreft niet alleen de reguliere en grijze markt, maar steeds meer ook de zwarte markt. Criminele (digitale) netwerken gedijen dan ook als nooit tevoren. Sommigen opereren autonoom maar vele worden ingehuurd voor plausible deniability.
De Golfstaten – met hun diepe zakken – weten veel van het rondlopende hackerstalent aan zich te binden, die voor hen heimelijk cryptobeurzen en privéwallets aanvallen. Een land als Frankrijk heeft zijn economische spionage portefeuille flink verbreed en voert een “terugjat-beleid” in. Landen met een op Frankrijk gericht offensief cyberprogramma kunnen daarmee alle slachtoffer worden van Franse hackers, die niet enkel spioneren maar ook financiële assets confisqueren. In landen als Venezuela en Peru is het niet alleen de staat maar zijn het criminele groeperingen en milities die een actieve rol spelen. Deze netwerken kopen overheidsofficials met grijpstuivers om terwijl ze de lokale bevolking tevreden houden door het uitdelen van zogenaamd crypto-helikoptergeld. Door velen worden deze groepen gezien als moderne Robin Hoods.
De problematiek in de digitale wereld stroomt weldra over naar het fysieke toneel. Bankkluizen moeten zwaarder dan ooit beveiligd worden, omdat zwaarbewapende groepen zonder nationale insignes in verschillende landen bankkraken uitvoeren. Daar komt bij dat geostrategisch gelegen statelijke actoren steeds vaker jacht maken op waardevolle buit bij geografische knelpunten. Rond de Straat van Hormuz en in de Middellandse Zee worden schepen geconfronteerd met snelle gewelddadige overvallen in de naam van tolheffing. De Straat van Malakka is een ander belangrijk knelpunt. ASEAN, het Zuidoost-Aziatische handelsblok, heeft inmiddels een maritieme arm ontwikkeld – grotendeels betaald met Singaporees geld – en is nu deels een consortium ter beveiliging van kritieke doorvoerroutes in de regio. Volgens de officiële lezing van ASEAN lukt het maar niet om de piraterij rondom de Zuid-Chinese Zee te onderdrukken. In het buitenland heerst echter achterdocht over de mate waarin deze piraterij door Zuidoost-Aziatische staten zelf worden aangestuurd. Het begrip profit privateers doet zijn intrede: het zijn moderne kapers die met een moderne variant van de kaperbrief al dan niet in naam van troon en altaar op rooftocht gaan. Ter land, ter zee en in cyberspace.
Maar niet alleen financieel gewin slaat de trom. Geopolitiek conflict en strijd wordt steeds vaker beslecht in het economische en financiële domein, zij het met militaire en heimelijke middelen. Zo vallen de cyberlegers van (inmiddels) militaire middenmacht Oekraïne de Russen heimelijk aan waar ze kunnen (behalve langs de bevroren frontlinie in Oost-Oekraïne waar een ogenschijnlijk duurzame wapenstilstand bestaat). Zo valt Oekraïne grote Russische bedrijven aan alsook internationale bedrijven die Russische olie- en gas in blijven kopen. Dit stelt echter niets voor vergeleken met de wijze waarop (vermoedelijk) Rusland de Oekraïense financiële sector fysiek aanvalt. Er vinden kort op elkaar twee bomaanslagen plaats op de beurs in Kyiv, die recentelijk zijn deuren weer had geopend na jarenlang dicht te zijn geweest. Gewapende aanslagplegers banen zich een weg naar binnen, richten een bloedbad aan en verspreiden pamfletten met de waarschuwing niet meer te investeren op de Oekraïense beurs, waar vooral nog militaire startups staan genoteerd.
Het Oekraïense antwoord laat even op zich wachten, maar is er verrassend genoeg één van financieel-psychologische oorlogsvoering. Via postbezorging worden op duizenden adressen verspreid door Rusland dikke pakketten met Russische roebels van verschillende denominaties bezorgd. Vervalsingen weliswaar, maar nauwelijks van echt te onderscheiden. Ook al zijn de aantallen vergeleken met de totale roebelomloop verwaarloosbaar, de psychologische impact op de Russische bevolking blijkt groot. Winkels en bedrijven nemen nauwelijks contanten meer aan. De cash-spaartegoeden in de spreekwoordelijke oude sok lijken plots niets meer waard. Het is met name het armere deel van de Russische bevolking dat hier het slachtoffer van is. Vooral veel bejaarde Russen – die al leefden van een klein pensioen – gaan woedend de straat op. Ze hebben niets meer te verliezen.
Ondertussen kijkt de rest van de wereld met zowel ontzag als beven naar de hybride escalaties op het financiële vlak. Sommigen zien kansen in deze nieuwe verdienmodellen en vormen van financiële ondermijning. Anderen passen in rap tempo hun risico- en dreigingsbeelden en financiële rampscenario’s aan: wat als wij slachtoffer worden van hybride financiële terreur?