Wereldtoneel
In een door de VS en het Westen gedomineerd (volgens sommigen “oneerlijk”) multilateraal systeem ontstaat ruimte voor derden om een nieuw multilateraal systeem op te tuigen. In dit scenario wordt het multilateralisme losgetrokken van de twee dominante en gedeeltelijk overlappende narratieven over de machtsverdeling waarop zo’n orde zou (moeten) rusten. Volgens sommige waarnemers wordt het huidige multilaterale systeem in werkelijkheid gestut door Amerikaanse unipolaire macht, zoals elke orde in stand wordt gehouden door een mondiaal hegemonische macht. Volgens andere (en soms dezelfde) waarnemers neigt het multilaterale systeem naar multipolaire macht, of zou het dat in het ideale geval moeten doen. In Scenario 3 wordt de optie verkend die hierbij vaak achterwege wordt gelaten: multilateralisme gebaseerd op een bipolaire machtsverdeling.
In dit scenario zullen landen met bovengemiddelde politieke/diplomatieke capaciteiten en een multi-alignmentstrategie succesvoller zijn dan landen die zich enkel in een afgebakend blok bevinden. Concurrentie tussen de verschillende mondiale multilaterale systemen dreigt. Dit zal effectieve coördinatie bij bijvoorbeeld conflictbeslechting of natuurrampen vermoeilijken. Hierdoor zullen sommige getroffen landen en bevolkingen – meer nog dan voorheen – dubbel gesteund worden en andere in het geheel niet.
Nederland
In dit scenario kan frictie ontstaan tussen Europese partners: participeer je alleen in het ‘oude’ VN-systeem of doe je (ook) mee aan het nieuwe (China-geleide) systeem? Nederland kan van tevoren al een balans opmaken: wordt er gekozen voor de meest multilaterale route of voor het vasthouden aan gevestigde structuren en partners? Zijn (machts)strategische of normatieve overwegingen doorslaggevend op dit terrein?
Wanneer er twee parallelle internationale systemen ontstaan, wordt het moeilijker voor Nederland en Europa om bruggen te slaan naar niet-Europese of ‘niet-westerse’ landen.
Een alternatief multilateraal stelsel biedt ook kansen om invulling te geven aan een meer multi-aligned strategie voor Nederland. Om te anticiperen op een toekomst als deze zou Nederland er gebaat bij zijn om reeds in het heden een meer multi-aligned koers te varen.